Hank9000000@yahoo.com www.phudeviet.org
Khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008 khiến cho 10 triệu người mất hết tiền tiết kiệm, mất việc làm, mất nhà cửa.
Đây là nguyên nhân khiến cho việc đó xảy ra.
Ai-xơ-len
Dân số: 320,000
Tổng sản phẩm quốc nội: 13 tỷ đô la
Ngân hàng thiệt hại: 100 tỷ đô la
Ai-xơ-len có một nền dân chủ ổn định với mức sống bình quân cao...
...và, cho tới gần đây thì...
...tỷ lệ thất nghiệp và nợ công vẫn ở mức cực thấp.
Chúng ta có hệ thống hạ tầng toàn diện của một xã hội hiện đại.
Năng lượng sạch, thực phẩm được chế biến.
Ngư nghiệp cùng với một hệ thống hạn ngạch xuất khẩu quản lý.
Hệ thống y tế, giáo dục tốt, không khí trong lành.
GYLFI ZOEGA Giảng viên kinh tế học đại học Ai-xơ-len
Tỷ lệ tội phạm thấp.
Đây là vùng đất tốt cho một cuộc sống gia đình.
Chúng ta đã ở trong tình trạng tốt nhất trong lịch sử từ trước tới nay.
ANDRI MAGNASON Nhà biên kịch và làm phim
Nhưng từ năm 2000, chính phủ Ai-xơ-len bắt đầu thay đổi một loạt chính sách cũ...
...điều đó mang đến những thảm họa tiếp nối...
...đầu tiên là với môi trường và sau đó là nền kinh tế.
Họ bắt đầu cho phép các tập đoàn đa quốc gia như là Alcoa...
...xây dựng các nhà máy luyện nhôm khổng lồ....
...và khai thác các nguồn năng lượng nhiệt lực và thủy lực.
Nhiều vùng đất cao nguyên tươi đẹp...
...với những màu sắc đặc trưng bắt mắt đều là vùng địa nhiệt.
Nên không điều gì tới mà không đến cùng những hệ quả.
Cùng thời điểm đó...
...chính phủ cũng tư hữu hóa ba ngân hàng lớn nhất Ai-xơ-len.
Kết quả là một trong những trải nghiệm rõ ràng nhất...
...trong việc thay đổi chính sách kinh tế từng được chỉ đạo.
Chúng ta từng có đầy đủ. Sao những điều này có thể xảy ra?
Kinh tế mất đi và đất nước bị hủy hoại ít nhiều.
*Ba ngân hàng lớn nhất Ai-xơ-len nhưng rất nhỏ so với thế giới.
Trong thời gian 5 năm, 3 ngân hàng bé nhỏ* đó...
...vốn không bao giờ có hoạt động bên ngoài lãnh thổ Ai-xơ-len...
...đã vay 120 tỷ đô la...
...gấp 10 lần giá trị nền kinh tế của Ai-xơ-len.
Những cá nhân của các ngân hàng đó....
..."rải tiền" lên bản thân bọn họ và bạn bè của họ.
Đã có 1 bong bóng khổng lồ.
Giá chứng khoán tăng theo cấp số nhân của 9.
Giá nhà tăng gấp hơn 2 lần.
Bong bóng tài chính Ai-xơ-len tạo cơ hội cho những người như Nlike Jón Ásgeir Jóhannesson.
Ông ta vay hàng tỷ đô để mua các hệ thống bán lẻ cao cấp ở Luân Đôn.
Ông ta cũng một mua chiếc phi cơ cá nhân cao cấp...
...1 chiếc du thuyền 40 triệu đô...
...và 1 căn hộ áp mái ở Manhattan.
Báo chí luôn giật tít rằng:
Nhà triệu phú mua công ty này...
...ở Anh quốc hoặc ở Phần Lan hoặc ở Pháp hay những nơi khác...
...thay vì nói rằng:
"Nhà triệu phú này vay cả tỷ đô la...
...để mua công ty này, và ông ấy vay từ ngân hàng nơi bạn gửi tiền"
Các ngân hàng kết hợp với các Quỹ thị trường tiền tệ...
...và ngân hàng khuyến khích người gửi rút tiền...
...và gửi vào Quỹ thị trường tiền tệ.
* Ponzi scheme là hình thức lừa đảo vay tiền người nọ trả cho người kia được đặt theo tên Charles Ponzi người nổi tiếng vì trò này.
Đó là tất cả điều kiện cần thiết của trò Ponzi*.
Các công ty kiểm toán Mỹ như KPMG...
...đã kiểm tra sổ sách của các ngân hàng và công ty đầu tư từ Ai-xơ-len...
...và không thấy có sự bất thường nào.
Và các tổ chức xếp hạng tín dụng của Mỹ nói rằng Ai-xơ-len rất tuyệt vời.
Trong tháng 2 năm 2007...
SIGRIDUR BENEDIKTSDOTTIR Ủy ban điều tra đặc biệt nghị viện Ai-xơ-len
...cơ quan xếp hạng nâng mức xếp hạng tín dụng ngân hàng lên mức cao nhất có thể, AAA
Mọi việc đã đi quá xa khi mà chính phủ nơi này tương tác với các ngân hàng...
...như 1 show quảng cáo.
Khi hệ thống ngân hàng Ai-xơ-len sụp đổ vào cuối năm 2008...
...tỷ lệ thất nghiệp tăng gấp 3 lần trong vòng 6 tháng.
Không người dân Ai-xơ-len nào không bị ảnh hưởng.
Vậy rất nhiều người đã bị mất hết tiền tiết kiệm.
Đúng là như vậy.
Những người điều hành chính phủ lẽ ra nên phải bảo vệ cho người dân...
Cơ quan giám sát tài chính
...đã không có 1 động thái nào cả.
Anh có 2 luật sư từ chính phủ đi xuống một ngân hàng...
...để thảo luận về 1 vài vấn đề.
Khi họ đến gần ngân hàng đó...
...họ đã thấy 19 chiếc SUV đỗ bên ngoài ngân hàng.
Anh đi vào ngân hàng...
...và anh có 19 luật sư ngồi đối diện với anh...
...đã chuẩn bị rất kỹ càng để sẵn sàng giết chết bất kỳ lý lẽ nào của anh.
Và sau đó nếu anh thật sự giỏi, họ sẽ mời anh làm việc.
Một phần ba công chức quản lý tài chính...
...đã đến làm việc cho ngân hàng.
Nhưng đây là vấn đề toàn cầu mà, phải không?
Ở New York cũng xảy ra vấn đề tương tự mà, phải không?
CHUYỆN NỘI BỘ
Ông nghĩ gì về thu nhập của phố Wall trong những ngày này?
Quá nhiều.
PAUL VOCKER Cựu chỉ tịch Cục dự trữ liên bang
Tôi được cho biết là điều cực kỳ khó làm của IMF...
...là phải chỉ trích nước Mỹ.
Tôi không nói thế.
DOMINQUE STRAUS-KAHN Giám đốc điều hành Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF)
Chúng ta thật sự hối tiếc vì lỗ hổng của luật pháp Mỹ.
Họ thấy kinh ngạc vì số lượng co-ca-in những tay phố Wall sử dụng...
...rồi vẫn thức dậy và đi làm vào ngày hôm sau.
Tôi không biết cái gì là "Hợp đồng hoán đổi nợ xấu".
Tôi có hơi lỗi thời 1 chút.
GEORGE SOROS Tỷ phú, Nhà đầu tư, Nhà từ thiện.
Larry Summers đã bao giờ thể hiện sự hối tiếc?
Tôi không nghe thấy lời thừa nhận.
BARNEY FRANK Chủ tịch ủy ban dịch vụ tài chính Hạ viện Mỹ
Chính phủ chỉ ngồi viết séc.
Kế hoạch A, kế hoạch B, và kế hoạch C.
Ông có ủng hộ việc pháp luật kiểm soát lương điều hành không?
Tôi không.
DAVID McCORMICK Bộ trưởng tài chính dưới thời tổng thống Bush
Ông có thấy mức lương thưởng trong ngành dịch vụ tài chính hợp lý không?
Có nếu họ xứng đáng.
- Ông nghĩ họ có xứng đáng không? - Tôi nghĩ là có.
SCOTT TALBOTT Giám đốc vận động hành lang hội nghị bàn tròn dịch vụ tài chính
Và nên ông đã giúp những người đó "thổi tung thế giới"?
Có thể nói vậy.
Họ nhận được khoản lợi khổng lồ từ tổn thất công cộng.
ANDREW SHENG Trưởng ban cố vấn Ủy ban điều tiết ngành ngân hàng Trung Quốc
Khi bạn biết rằng bạn có thể biến không thành có...
...thì rất khó có thể cưỡng lại lòng ham muốn.
Lý Hiển Long Thủ tướng Singapore
Tôi lo ngại rằng có rất nhiều người muốn quay trở lại đường lối cũ...
...đường lối họ hoạt động trước khi dẫn đến cuộc khủng hoảng.
CHRISTINE LAGARDE Bộ trưởng bộ tài chính Pháp
Tôi nhận được rất nhiều E-mail nặc danh từ những người trong ngân hàng nói rằng:
"Cô không thể trích dẫn lời tôi, nhưng tôi thật sự có dính líu."
GILLIAN TETT Tổng biên tập chi nhánh tại Mỹ The Financial Times
Tại sao ông lại nghĩ rằng không có...
...một cuộc điều tra có hệ thống nào được thực hiện?
Bởi vì sau đó anh sẽ tìm thấy kẻ có tội.
NOURIEL ROUBINI Giảng viên kinh doanh trường đại học New York
Ông có nghĩ trường Kinh Doanh Columbia có vấn đề "tư lợi trong học thuật" nào không?
Tôi không thấy là chúng tôi có vấn đề đó.
GLENN HUBBARD Trưởng ban cố vấn kinh tế dưới thời tổng thống Bush Chủ nhiệm khoa kinh doanh đại học Columbia
ELIOT SPITZER Cựu thống đốc tiểu bang New York Cựu tổng chưởng lý New York
Các nhà cầm quyền không làm việc của họ.
Họ có đủ quyền để làm tất cả những vụ việc mà tôi đưa ra. Họ chỉ là không muốn làm thôi.
Lehman Brothers, một trong những ngân hàng đầu tư...
...lớn nhất và quyền lực nhất đã bị buộc phải tuyên bố phá sản.
Một ngân hàng khác, Merrill Lynch hôm nay cũng đã buộc phải rao bán.
Thị trường tài chính thế giới sụt giảm trong ngày hôm nay kéo theo thảm kịch...
Trong tháng 9 năm 2008...
Trụ sở chính Lehman Brother
...sự phá sản của ngân hàng đầu tư Lehman Brother...
...và sự sụp đổ của công ty bảo hiểm lớn nhất thế giới AIG...
...đã châm ngòi cho 1 cuộc khủng hoảng toàn cầu.
Nỗi sợ hãi kẹp chặt thị trường qua từng đêm...
Giá chứng khoán rơi như đá.
Sự giảm điểm lớn nhất trong lịch sử.
Giá cổ phiếu vẫn tiếp tục giảm mạnh...
...hậu quả của sự sụp đổ của Lehman.
Kết quả là 1 cuộc suy thoái toàn cầu...
...gây thiệt hại cho thế giới 10.000 tỷ đô la...
...khiến 30 triệu người mất việc làm...
...và tăng gấp đôi khoản nợ quốc gia của Mỹ.
Nếu bạn nhìn vào cái giá của nó...
...với sự hủy hoại tài sản và nhà ở...
...với sự hủy hoại nguồn thu nhập, việc làm...
...50 triệu người khắp thế giới có thể phải trở lại sống dưới mức nghèo khổ lần nữa.
Thì đây là 1 cuộc khủng hoảng cực kỳ, cực kỳ đắt tiền.
Cuộc khủng hoảng này không phải là ngẫu nhiên.
Nó có nguyên nhân từ ngành "công nghiệp không kiểm soát".
Từ những năm 1980...
..sự phát triển ngành tài chính của nước Mỹ đã dẫn theo 1 loạt...
...sự gia tăng các cuộc khủng hoảng tài chính.
Mỗi cuộc khủng hoảng lại gây ra thiệt hại nặng nề hơn...
...trong khi ngành công nghiệp này vẫn làm ra ngày càng nhiều tiền hơn.
PHẦN I: NGUYÊN NHÂN - HỆ QUẢ
Sau cuộc Đại Suy Thoái...
...nước Mỹ đã có 40 năm kinh tế phát triển...
...mà không có 1 cuộc khủng hoảng tài chính nào.
Ngành công nghiệp tài chính bị kiểm soát chặt chẽ.
Hầu hết các ngân hàng phổ thông kinh doanh cục bộ...
...bị cấm đầu cơ...
...bằng tiền gửi tiết kiệm của khách hàng.
Ngân hàng đầu tư đảm nhận việc kinh doanh chứng khoán và trái phiếu...
...quy mô rất nhỏ, với các cổ đông hạn chế.
Trong mô hình ngân hàng đầu tư tuyền thống...
SAMUEL HAYES Giảng viên danh dự ngành đầu tư ngân hàng trường kinh doanh Harvard
...các cổ đông chuyển tiền vào...
...và họ giám sát khoản tiền của họ rất cẩn thận.
Họ muốn sống thoải mái...
...nhưng họ không muốn mạo hiểm những thứ mình đã có.
Paul Volcker đã công tác ở Bộ Ngân Khố...
...và là chủ tịnh của Cục Lưu Trữ Liên Bang từ năm 1979 tới năm 1987.
Trước khi làm việc cho chính phủ...
...ông là 1 chuyên viên kinh tế tài chính tại ngân hàng Chase Manhattan.
PAUL VOLCKER Chủ tịch cục dự trữ liên bang(1979-1987)
Khi tôi rời khỏi Chase để tới Bộ Ngân Khố năm 1969....
...thu nhập của tôi vào khoảng 45,000 đô la 1 năm.
45.000 đô la 1 năm.
Morgan Stanley, vào năm 1972...
...có tổng cộng khoảng 110 nhân viên...
...1 văn phòng, và có số vốn 12 triệu đô la.
Ngày nay Morgan Stanley có 50,000 nhân viên...
...và có số vốn vài tỷ đô la...
...và có văn phòng ở khắp nơi trên thế giới.
Trong thập niên 80, ngành công nghiệp tài chính bùng nổ.
Việc các ngân hàng đầu tư mở rộng ra công chúng...
...đã mang lại cho họ những khoản tiền khổng lồ từ các cổ đông.
Dân phố Wall bắt đầu trở nên giàu có.
Tôi có người bạn buôn bán trái khoán...
CHARLES MORRIS Tác giả cuốn "Hai nghìn tỷ đô la tan chảy"
...tại Merrill Lynch trong thập niên 70.
Anh ta làm thêm việc gác đêm tại ga tàu.
Bởi vì anh ta có 3 đứa con và không thể chu cấp đủ cho chúng...
...với thu nhập của việc buôn bán trái khoán.
Năm 1986, anh ấy kiếm được hàng triệu đô la...
...và nghĩ rằng đó là do anh ấy thông minh.
Nhiệm vụ cao nhất của ngành thương mại trước đất nước...
...là phục hồi sự thịnh vượng của nền kinh tế nước nhà.
Năm 1981, tổng thống Ronald Reagan đã bổ nhiệm...
...CEO của ngân hàng đầu tư Merrill Lynch, Donald Regan làm bộ trưởng Bộ Ngân Khố.
Phố Wall và tổng thống đều có sự đồng thuận.
DONALD REGAN Bộ trưởng Bộ Ngân Khố (1981-1985)
Tôi đã nói chuyện với các nhà lãnh đạo ở phố Wall.
Họ nói: "Chúng tôi ủng hộ tổng thống 100%"
Tổng thống Reagan...
...được sự ủng hộ của các nhà kinh tế học, và các nhà vận động hành lang về tài chính...
...đã mở đầu cho giai đoạn 30 năm gỡ bỏ các kiểm soát tài chính.
Trong năm 1982 tổng thống Reagan...
...mở cửa cho các công ty "tiết kiệm-cho vay"...
...cho phép họ được đầu tư mạo hiểm với tiền gửi tiết kiệm của khách hàng.
Kết quả sau 10 năm...
...hàng trăm công ty "tiết kiệm-cho vay" này đã thất bại.
Cuộc khủng hoảng này tiêu tốn tiền của người đóng thuế 124 tỷ đô la...
...và khiến rất nhiều người mất hết tiền tiết kiệm cả đời.
Đây có thể gọi là vụ trộm nhà băng lớn nhất trong lịch sử của chúng ta.
Hàng ngàn nhà lãnh đạo bị bắt giam vì "cướp" chính công ty của họ.
Một trong những vụ nghiêm trọng nhất là của Charles Keating.
Ông Keating, ông có lời nào muốn nói không?
Trong năm 1985, khi chính quyền liên bang bắt đầu điều tra ông ta...
...Keating đã thuê một nhà kinh tế học tên là Alan Greenspan.
Trong lá thư gửi cho chính quyền...
...Greenspan đã tán dương các kế hoạch kinh doanh cũng như tính chuyên nghiệp của Keating...
...và nói rằng ông ta không thấy rủi ro nào trong việc cho phép Keating đầu tư với tiền gửi của khách hàng.
Có thông tin là Keating đã trả cho Greenspan 40,000 đô la.
Charles Keating vào tù sau đó 1 thời gian ngắn.
Còn với Alan Greenspan...
...tổng thống Reagan bổ nhiệm ông ta giữ chức chủ tịch ngân hàng trung ương...
...của Cục Dự Trữ Liên Bang.
Greenspan được tái bổ nhiệm...
...bởi các tống thống Clinton và George W. Bush.
Trong suốt nhiệm kỳ của Clinton...
...chính sách bãi bỏ giám sát vẫn tiếp tục dưới sự chỉ đạo của Greenspan...
...và bộ trưởng Bộ Ngân Khố Robert Rubin...
...cựu CEO của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs...
...và Larry Summers, 1 giáo sư kinh tế học đại học Harvard.
Trong lĩnh vực tài chính, phố Wall trở nên có ảnh hưởng lớn...
...tới việc vận động hành lang, rất nhiều tiền...
...đã từng bước chi phối hệ thống chính trị.
Đối với cả đảng Dân Chủ và đảng Cộng Hòa.
Vào cuối thập niên 90, lĩnh vực tài chính gắn liền với...
...1 vài công ty khổng lồ, mỗi một công ty đều lớn đến nỗi...
...sự phá sản của chúng có thể đe dọa toàn bộ hệ thống.
Và nhiệm kỳ của tống thống Clinton đã giúp chúng phát triển còn lớn hơn nữa.
Năm 1998, Citicorp và Travelers hợp nhất...
...thành Citigroup...
...công ty dịch vụ tài chính lớn nhất thế giới.
Cuộc hợp nhất này đã vi phạm đạo luật Glass-Steagall...
...đạo luật được thông qua sau cuộc Đại Suy Thoái...
...nhằm ngăn ngừa các ngân hàng đầu tư đưa tiền của người gửi...
...vào các hoạt động mạo hiểm nhiều rủi ro.
Sát nhập Travelers là trái luật.
ROBERT GNAIZDA Cựu giám đốc viện Greenlining
Greenspan nhắm mắt làm ngơ.
Cục Dự Trữ Liên Bang cho họ đặc ân trong 1 năm...
...sau đó họ đã thay đổi đạo luật.
Năm 1999, với sự thôi thúc của Summers và Rubin...
...Quốc Hội đã thông qua đạo luật Gremm-Leach-Bliley...
...được xem như là đạo luật "giải vây Citigroup".
Nó thay thế cho đạo luật Glass-Steagall...
...và mở đường cho các cuộc sát nhập trong tương lai.
Robert Rubin sau đó kiếm được 126 triệu đô la dưới chức phó chủ tịch Citigroup.
Ông ta từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Tại sao bạn có các ngân hàng lớn?
WILLEM BUITER Nhà kinh tế trưởng của Citigroup
Bởi vì các ngân hàng thích sức mạnh độc quyền, thích sức mạnh trong hoạt động hành lang.
Bởi vì các ngân hàng biết khi họ quá lớn...
...họ sẽ được bảo lãnh.
Thị trường vốn đã không ổn định.
GEORGE SOROS Chủ tịch quỹ quản lý đầu tư Soros
Hoặc ít nhất tiềm tàng sự bất ổn.
Một hình ảnh ẩn dụ thích hợp là những chiếc tàu chở dầu.
Chúng rất là lớn...
...vì vậy bạn phải bố trí các vách ngăn...
...để phòng ngừa lực xô của chất lỏng...
...có thể làm lật tàu.
Mô hình thiết kế tàu đó được đem áp dụng với các tài khoản ngân hàng.
Và sau cuộc Đại Suy Thoái...
...sự điều chỉnh giám sát đã thật sự mang đến các khoang ngăn rất nhỏ.
Và sự gỡ bỏ giám sát lại xóa bỏ tất cả các khoang ngăn.
Cuộc khủng hoảng tiếp theo đến vào cuối thập niên 90.
Các ngân hàng đầu tư đổ tiền vào bong bóng khổng lồ là cổ phiếu của các công ty internet...
...các công ty này bị phá sản vào năm 2001...
...gây thiệt hại 5.000 tỷ đô la tiền đầu tư.
Ủy Ban Chứng Khoán Và Hối Đoái, cơ quan chính quyền....
...vốn được tạo ra trong thời kỳ Đại Suy Thoái để kiểm soát các ngân hàng đầu tư...
...đã tỏ ra vô dụng.
ELIOT SPITZER Tổng chưởng lý New York
Sự thiếu ý nghĩa trong các động thái của các nhà lãnh đạo...
và việc thiếu các hành động cụ thể...
...và sự thất bại rõ ràng của chính sách tự điều chỉnh...
...sẽ là cần thiết để cho những người khác bước vào...
...và đem đến sự bảo vệ cần thiết.
Các điều tra của Eliot Spitzer chỉ ra rằng các ngân hàng đầu tư...
...quảng cáo cho các công ty internet mà họ biết là sẽ phá sản.
Các nhà phân tích chứng khoán được trả công trên cơ sở khối lượng giao dịch họ mang vào.
Và những điều họ nói trước công chúng hoàn toàn khác những điều họ nói riêng với nhau.
Infospace, được đánh giá cao nhất...
...bị một nhà phân tích gọi là "đống tạp nham."
Excite, cũng được đánh giá cao, thì bị gọi là "một đống rác."
Lời biện hộ được rất nhiều ngân hàng đầu tư sử dụng...
ELIOT SPITZER Thống đốc bang New York (2007-2008) Tổng chưởng lý bang New York (1999-2007)
..không phải là : "anh lầm rồi"...
...mà là: "Tất cả mọi người đều làm như vậy, mọi người đều biết chuyện gì đang diễn ra,...
...không ai nên tin vào những nhà phân tích như vậy."
Tháng 12 năm 2002...
...10 ngân hàng đầu tư đã dàn xếp xong số nợ với tổng số tiền lên tới 1.4 tỷ đô la...
...và hứa sẽ thay đổi đường lối của họ.
Scott Talbott là trưởng ban vận động hành lang cho Bàn Tròn Tài Chính...
...một trong những tổ chức quyền lực nhất ở Washington.
Đại diện cho gần như tất cả các công ty tài chính lớn nhất trên thế giới.
Ông có cảm thấy thoải mái với sự thật là 1 vài công ty thành viên của ông...
SCOTT TALBOTT Trưởng ban vận động hành lang cho bàn tròn tài chính
...dính líu tới các hoạt động phi pháp với quy mô lớn không?
- Anh sẽ phải rõ ràng hơn. - Được rồi.
Và trước hết, các hoạt động phi pháp là không thể chấp nhận.
Các công ty Phố Wall sẵn sàng trả 1 tỷ đô tiền phạt
Từ khi cuộc Gỡ Bỏ Giám Sát bắt đầu, các công ty tài chính lớn nhất thế giới...
...đã tiếp nhận các khoản tiền phi pháp, các khách hàng lừa đảo...
...và "xào nấu" lại sổ sách của họ hết lần này tới lần khác.
Công ty JP MORGAN hối lộ quan chức chính phủ
Ngân hàng RIGGS rửa tiền cho Chế Độ Độc Tài Chile Augusto Pinochet
CREDIT SUISSE rửa tiền cho Iran, vi phạm lệnh cấm vận của Mỹ
Credit Suisse giúp đỡ việc tuồn tiền cho chương trình hạt nhân của Iran...
...và cho tổ chức Aerospace Industries của Iran...
...để chế tạo tên lửa đạn đạo.
Bất cứ thông tin nào được nhận dạng là có tính chất Iran đều bị gỡ bỏ.
Ngân hàng này bị phạt 536 triệu đô.
Citibank đã giúp tuồn 100 triệu đô la tiền buôn ma túy ra khỏi Mexico.
Có phải ông đã nói rằng cô ấy nên:
"mất hết giấy tờ liên quan đến tài khoản đó?"
Tôi nói điều đó theo lối nói đùa.
ALBERT MISAN Phó chủ tịch ngân hàng tư nhân Citibank (New York)
Lúc đó mới là buổi đầu của vụ việc này.
Tôi không nói với ý nghiêm túc.
Freddie Mac Gian lận kế toán Bị phạt 125 triệu đô
Giữa các năm 1998 và 2003...
Fannie Mae Gian lận kế toán Bị phạt 400 triệu đô
...Fannie Mae phóng đại thu nhập lên hơn 10 tỷ đô.
Những báo cáo này có mức độ phức tạp rất cao...
...và đòi hỏi sự xác thực vượt qua những điều mà các chuyên gia thường không đồng ý.
CEO Franklin Raines, người từng là giám đốc ngân sách của tổng thống Clinton...
...đã nhận được hơn 52 triệu đô la tiền thưởng.
Khi UBS bị cáo buộc giúp những người giàu ở Mỹ trốn thuế...
UBS Gian lận Bị phạt 780 triệu đô
...họ đã từ chối hợp tác với chính phủ Mỹ.
Ông có bằng lòng cung cấp những cái tên?
- Nếu có 1 thỏa thuận khung. - Không thỏa thuận khung.
Ông vừa xác nhận ông đã tham gia vào 1 vụ gian lận.
A.I.G được trông đợi đề nghị 1 vụ thỏa thuận 1.6 tỷ đô với chính quyền.
Mánh khóe của các ngân hàng giúp đỡ Enron
CITIBANK, JP MORGAN, MERRILL LYNCH giúp Enron che đậy gian lận: bị phạt 385 triệu đô
Nhưng trong khi các công ty này đã phải đối mặt với các khoản phạt chưa từng có...
...thì các công ty đầu tư không phải thừa nhận bất cứ hành vi sai trái nào.
Khi bạn lớn và bạn giao dịch với nhiều sản phẩm và khách hàng, sai lầm sẽ xảy ra.
Ngành công nghiệp dịch vụ tài chính dường như có 1 mức độ phi pháp...
...nào đó mà, ông biết đấy, khó mà xác định được.
Lần cuối cùng khi mà chúng ta nghe thấy Cisco...
...hay Intel hay Google hay Apple hay IBM, ông biết đấy...
Tôi hoàn toàn đồng ý với anh là ngành công nghệ cao đối lập với ngành dịch vụ tài chính.
- Vậy thế nào? - Nhưng công nghệ cao là kinh doanh sáng tạo...
...nơi mà giá trị sinh ra...
...và nguồn thu nhập đều đến từ việc sáng tạo ra điều gì đó mới và khác biệt.
Đầu thập niên 90...
...việc bãi bỏ giám sát và sự tiến bộ của công nghệ...
...đã dẫn tới sự bùng nổ của một sản phẩm tài chính phức tạp...
...được gọi là "chứng khoán phái sinh".
Các nhà kinh tế học và ngân hàng khẳng định nó làm cho thị trường an toàn hơn.
Nhưng thay vì vậy chúng lại làm cho thị trường bất ổn.
Từ khi kết thúc Chiến Tranh Lạnh...
ANDREW SHENG Trưởng ban cố vấn Ủy ban điều tiết ngành ngân hàng Trung Quốc.
...rất nhiều các nhà vật lý học, các nhà toán học...
...đã quyết định áp dụng các kỹ năng của họ...
...không phải vào, anh biết đấy, công nghệ Chiến Tranh Lạnh nữa...
...mà vào thị trường tài chính.
Và cùng với các ngân hàng đầu tư--
- chế tạo ra loại vũ khí khác. - Đúng vậy.
Như Warren Buffett đã từng nói: "Vũ khí hủy diệt hàng loạt"
Các nhà cầm quyền, các chính trị gia...
ANDREW LO Giảng viên và giám đốc Phòng nghiên cứu kỹ thuật tài chính thuộc MIT
...và các doanh nhân không nhận thấy mối đe dọa nghiêm trọng của việc cách tân...
...lên sự ổn định của hệ thống tài chính.
Sử dụng chứng khoán phái sinh...
...các ngân hàng có thể đánh bạc trên hầu như tất cả mọi thứ.
Họ có thể đặt cược giá dầu lên hoặc xuống,...
...sự phá sản của một công ty, hoặc ngay cả với thời tiết.
Cuối thập niên 90...
...chứng khoán phái sinh là một "cái-chợ-50-nghìn-tỷ đô" không được kiểm soát.
Năm 1998, có người đã cố gắng kiểm soát chúng.
Brooksley Born đứng đầu lớp tốt nghiệp tại trường luật Stanford...
...và là người phụ nữ đầu tiên xem xét sửa đổi 1 điều luật chuyên ngành.
Sau khi điều hành nghiên cứu phái sinh tại công ty luật Arnold & Porte...
...Born được tổng thống Clinton bổ nhiệm...
...giữ chức chủ tịch Ủy Ban Giao Dịch Hàng Hóa Tương Lai (CFTC)
...tổ chức chuyên giám sát thị trường phái sinh.
Brooksley Born đã mời tôi về làm việc với bà ấy.
MICHAEL GREENBERGER Nguyên phó giám đốc (1997-2000) Ủy Ban Giao Dịch Hàng Hóa Tương Lai
Chúng tôi đã thống nhất đây là...
....căn nguyên nghiêm trọng gây mất ổn định thị trường.
Tháng 5 năm 1998, CFTC đã đưa ra đề xuất để kiểm soát chứng khoán phái sinh.
Bộ Ngân Khố của Clinton ngay lập tức có phản ứng.
Tôi tình cờ đi vào văn phòng của Brooksley...
...và bà ấy vừa đặt ống nghe điện thoại xuống.
...và trên mặt bà ấy như không còn chút máu nào.
Rồi bà ấy nhìn tôi và nói "Đó là Larry Summers."
Ông ấy có 13 gã ngân hàng trong văn phòng của ông ấy.
Và ông ấy truyền đạt lại điều ấy theo cách rất "chợ búa"...
...nhằm khiến cho bà ấy dừng lại.
Ngân hàng lúc này dựa rất nhiều vào lợi nhuận từ các hoạt động kiểu này.
SANYAJIT DAS Nhà tư vấn phái sinh Tác giả các cuốn Traders, Guns & Money
Và điều đó dẫn đến 1 trận chiến khổng lồ để chống lại việc bị kiểm soát.
Không lâu sau cuộc gọi của Summers...
...Greenspan, Rubin, và chủ tịch SEC* Arthur Levitt...
*Ủy Ban Chứng Khoán Và Hối Đoái
...đã đưa ra tuyên bố chung chỉ trích bà Born...
...và tiến cử pháp chế để giữ cho chứng khoán phái sinh không bị kiểm soát.
Kiểm soát giao dịch chứng khoán phái sinh...
...bằng giao dịch cửa hẹp thông qua các chuyên gia là không cần thiết.
Không may là bà ấy đã bị bác bỏ, Đầu tiên bởi chính quyền Clinton...
REP. BARNEY FRANK (D-MA) Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ tài chính Hạ viện Mỹ
...và sau đó là Quốc Hội.
Năm 2000, Thượng Nghị Sĩ Phil Gramm giữ 1 vai trò lớn trong việc thông qua 1 dự luật,...
...dự luật đó giữ chứng khoán phái sinh càng xa với sự kiểm soát.
Chúng là thị trường hợp nhất, chúng giảm bớt gánh nặng pháp chế.
Thượng Nghị Sĩ PHIL GRAMM (R-TX) Chủ tịch Uỷ ban ngân hàng, Thượng Viện
Tôi tin là chúng ta cần phải làm thế.
Sau khi rời khỏi Thượng Viện, Phil Gramm đã trở thành phó chủ tịch của UBS
Từ năm 1993, vợ của ông ta, Wendy làm việc cho tập đoàn Enron
Nhưng hy vọng lớn của chúng ta...
LARRY SUMMERS Bộ trưởng Bộ Ngân Khố (1999-2001)
...sẽ có thể thực hiện được trong năm nay...
...dựa trên pháp luật một cách thích hợp...
...để tạo ra sự chắc chắn về pháp lý cho chứng khoán phái sinh OTC.
Larry Summers sau này kiếm được 20 triệu đô la nhờ tư vấn cho 1 quỹ đầu tư phòng hộ tin tưởng nặng nề vào chứng khoán phái sinh.
Tôi ủng hộ hết mình...
ALAN GREENSPAN Chủ tịch Cục Dự Trữ Liên Bang
...với những phát biểu của Bộ trưởng Summers.
Tháng 12 năm 2000, Quốc Hội đã thông qua...
...đạo luật Commodity Futures Modernizatio*.
* Hiện đại hóa hàng hóa tương lai
Được viết với sự giúp đỡ của các cá nhân vận động hành lang cho ngành công nghiệp tài chính...
...đạo luật này ngăn chặn mọi kiểm soát đối với chứng khoán phái sinh.
Một khi luật đã thông qua, cuộc đua đã kết thúc.
FRANK PARTNOY Giảng viên luật và tài chính Đại học California, San Diego
Và chứng khoán phái sinh với tài chính cách tân...
...bùng nổ mạnh mẽ sau năm 2000.
- Xin chúa phù hộ. - Xin chúa phù hộ.
Vào thời gian George W. Bush nhậm chức năm 2001...
...ngành tài chính của Mỹ cực kỳ lợi nhuận...
...tập trung và hùng mạnh hơn bao giờ hết.
Thống trị ngành công nghiệp này là 5 ngân hàng đầu tư...
...2 tập đoàn tài chính...
...3 công ty bảo hiểm chứng khoán...
...và 3 tổ chức xếp hạng tín dụng.
Và liên kết tất cả chúng lại với nhau tạo nên "chuỗi thức ăn chứng khoán hóa".
Một hệ thống mới kết nối hàng nghìn tỷ đô la...
...tiền thế chấp và các khoản vay khác với các nhà đầu tư trên khắp thế giới.
Ba mươi năm trước, nếu bạn đến vay tiền mua nhà...
REP. BARNEY FRANK (D-MA) Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ tài chính Hạ viện Mỹ
...người cho bạn vay tiền mong đợi bạn trả lại cho họ.
Bạn nhận được khoản vay từ người cho vay muốn bạn trả lại tiền cho họ.
Kể từ khi chúng ta phát triển chứng khoán hóa mà qua đó người cho vay...
...sẽ không còn phải chịu rủi ro nếu khoản nợ không được trả.
Trong hệ thống cũ, khi người mua nhà trả nợ thế chấp hàng tháng...
...tiền sẽ đến chỗ người cho vay.
Và vì nợ thế chấp kéo dài hàng chục năm mới trả hết,nên người cho vay phải rất cẩn thận.
Trong hệ thống mới, người cho vay bán các khoản nợ thế chấp này cho ngân hàng đầu tư.
Ngân hàng gộp hàng ngàn khoản nợ thế chấp và các khoản nợ khác...
...kể cả nợ mua xe, nợ học phí, và nợ tín dụng với nhau...
...để tạo ra 1 sản phẩm tài chính phức tạp gọi là "nợ có bảo đảm"...
...hay còn gọi là CDO
Ngân hàng đầu tư sau đó bán CDO cho các nhà đầu tư.
Giờ đây khi người mua nhà đóng nợ thế chấp...
...tiền sẽ tới tay các nhà đầu tư trên khắp thế giới.
Các ngân hàng đầu tư thuê các tổ chức xếp hạng...
...để đánh giá các CDO...
...và rất nhiều trong chúng được xếp hạng AAA...
...cấp độ tín dụng đầu tư cao nhất.
Điều này làm cho CDO có nét tương đồng với Quỹ Hưu Trí....
...vốn là quỹ duy nhất đạt được xếp hạng an toàn nhất.
Hệ thống này là một quả bom hẹn giờ.
Người cho vay không quan tâm người mượn tiền có khả năng trả hay không...
...nên họ bắt đầu cho vay các khoản mạo hiểm hơn.
Các ngân hàng đầu tư cũng không quan tâm.
Càng nhiều CDO được bán, lợi tức nhận được càng nhiều.
Và các tổ chức xếp hạng vốn được thuê bởi các ngân hàng đầu tư...
...không có nghĩa vụ pháp lý gì nếu xếp hạng CDO của họ bị chứng minh là sai.
Bạn sẽ không gặp nguy hiểm gì Không có quy định pháp lý nào cả.
GILLIAN TETT Tổng biên tập tờ The Financial Time chi nhánh Mỹ
Nên việc đó bật đèn xanh cho việc cứ bơm ra các khoản vay ngày càng nhiều hơn.
Giữa các năm 2000 và 2003...
...số lượng của các khoản vay thế chấp mỗi năm tăng lên gần 4 lần.
Tất cả mọi người trong chuỗi thức ăn chứng khoán hóa này...
...từ đầu cho đến cuối...
...đều không quan tâm về chất lượng của vật thế chấp.
Họ quan tâm đến việc tối đa các khoản tiền lưu động...
...và nhận một khoản trích thù lao từ đó.
Đầu những năm 2000...
...có 1 sự gia tăng lớn của các khoản nợ nguy hiểm nhất, gọi là "nợ dưới chuẩn".
Nhưng khi hàng ngàn các khoản nợ dưới chuẩn được nhóm lại với nhau để tạo thành các CDO...
...thì rất nhiều trong chúng vẫn nhận được xếp hạng AAA.
Hiện nay, có thể tạo ra các sản phẩm phái sinh...
...mà không mang những rủi ro này.
Các sản phẩm này có kèm theo các khoản khấu trừ tương đương...
...nơi mà các giới hạn rủi ro có thể được đặt ra, và còn hơn nữa.
- Họ đã không làm như vậy, phải không? - Họ đã không làm vậy.
Trước đây, họ cứ thế giao dịch thôi.
Vậy những người này biết họ đang làm những việc nguy hiểm?
Tôi nghĩ họ biết.
Các ngân hàng đầu tư thật ra thích các khoản vay dưới chuẩn hơn, bởi vì chúng kèm theo lợi nhuận lớn hơn.
Việc này dẫn đến sự gia tăng mạnh của các khoản nợ khó đòi.
Nhiều người vay những khoản dưới chuẩn không cần thiết, và rất nhiều các khoản vay dưới chuẩn được trao cho những người không có khả năng trả nợ.
Tất cả các khoản nợ được các tổ chức tín dụng khuyến khích các nhà môi giới của họ...
ROBERT GNAIZDA Cựu giám đốc viện Greenlining
...rao bán dưới dạng sản phẩm tài chính có tỷ lệ lợi nhuận cao...
...đều là nợ khó đòi.
Ngân hàng kiếm được nhiều tiền hơn nếu cho bạn vay khoản vay dưới chuẩn.
ERIC HALPERIN Giám đốc trung tâm truy cứu trách nhiệm vay nợ Washington, DC
Đó là cách đầu tư của họ.
PHẦN II: BONG BÓNG (2001-2007)
Đột nhiên, có hàng trăm tỷ đô la 1 năm...
...chảy qua chuỗi chứng khoán hóa.
Từ đó bất cứ ai cũng có thể vay thế chấp mua nhà...
...và giá nhà đất đã tăng vọt.
Kết quả là bong bóng tài chính lớn nhất trong lịch sử.
Bất động sản là hữu hình. Họ có thể nhìn thấy.
Họ có thể sống trong nó. Họ có thể cho thuê nó.
Bạn có 1 sự bùng nổ nhà đất không thiết thực.
Sự tham lam của ngành tài chính...
...khiến mọi người làm như vậy.
Lần cuối cùng chúng ta có bong bóng nhà đất là cuối những năm 80.
Trong lần đó, sự gia tăng trong giá nhà đất là tương đối nhỏ.
Bong bóng nhà đất đó cũng dẫn tới 1 cuộc rớt giá tương đối mạnh.
Từ năm 1996 đến năm 2006...
...giá nhà đất đã tăng lên gấp đôi.
Với 500 đô la 1 vé, họ tới để nghe làm thế nào để mua được 1 phần...
...giấc mơ Mỹ của họ.
Goldman Sachs, Bear Stearns, Lehman Brothers...
...Merrill Lynch đều tham dự vào việc này.
Chỉ riêng nợ dưới chuẩn đã gia tăng từ 30 tỷ đô 1 năm...
...lên tới hơn 600 tỷ đô 1 năm, trong vòng 10 năm.
Họ biết chuyện gì đang diễn ra.
Countrywide Financial, cho vay dưới chuẩn lớn nhất...
...với con số 97 tỷ đô la.
Việc đó đã mang lại tổng cộng 11 tỷ đô la lợi nhuận.
Ở Phố Wall, tiền thưởng hàng năm tăng vọt.
Nhân viên kinh doanh và các CEO...
...trở nên cực kỳ giàu có trong suốt thời kỳ bong bóng.
Lehman Brothers đứng đầu trong việc bảo hiểm vay dưới chuẩn...
...và CEO của họ, Richard Fuld...
...đã đem được về nhà 485 triệu đô.
Ở Phố Wall, bong bóng nhà đất và tín dụng này...
...đã mang lại hàng trăm tỷ đô la lợi nhuận.
Trong năm 2006 khoảng 40% lợi nhuận...
Của 500 công ty S&P* đến từ các hoạt động tài chính.
*500 công ty có mức vốn hóa thị trường lớn nhất của Mỹ.
Đó không phải lợi nhuận thực không phải là thu nhập thực.
MARTIN WOLF Trưởng ban bình luận kinh tế của tờ The Financial Times
Đó chỉ là tiền rơi ra từ sự chuyển động của hệ thống và được "đóng dấu" là thu nhập.
Thông thường hai đến ba năm chảy quanh hệ thống, tất cả sẽ khánh kiệt.
Tôi nghĩ thực ra đây là 1 mô hình...
...không chỉ ở quốc gia mà là 1 mô hình Ponzi toàn cầu.
"Đạo luật Bảo vệ Tài sản và Quyền sở hữu Nhà"...
...cho Cục Dự Trữ Liên Bang quyền hạn rất lớn...
...để kiểm soát nền "công nghiệp thế chấp".
Nhưng Chủ tịch Alan Greenspan từ chối sử dụng nó.
Alan Greenspan nói: "Không, cái sự kiểm soát đó,...
...tôi không tin vào nó."
Trong 20 năm, Robert Gnaizda là giám đốc của viện Greenlining...
...một tổ chức luật rất có tiếng nói của người tiêu dùng.
Ông ấy đã gặp Greenspan trong 1 buổi gặp thường lệ.
Chúng tôi cho ông ấy xem 1 ví dụ về Countrywide...
...và 150 khoản lãi thế chấp không cố định phức tạp.
Ông ấy nói: "Nếu như ông chỉ có bằng tiến sĩ toán học...
...ông sẽ không có khả năng hiểu chúng đủ để...
...biết được cái nào là tốt cho ông và cái nào không"
Vậy chúng tôi đã nghĩ ông ấy sẽ có hành động.
Nhưng cuộc hội đàm vẫn tiếp tục...
...và rõ ràng là ông ấy đã mắc kẹt với cái tư tưởng của ông ấy.
Chúng tôi gặp lại Greenspan vào năm 2005.
Thường thì chúng tôi gặp ông ấy 2 lần 1 năm, và chưa bao giờ ít hơn 1 lần 1 năm.
Và ông ấy vẫn không đổi ý.
Alan Greenspan từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
CHRISTOPHER COX Chủ tịch ủy ban chứng khoán và hối đoái (SEC)
Trong thế giới kết nối toàn cầu hiện nay...
...sự luân chuyển vốn tư bản tự do và hiệu quả...
...đang giúp tạo ra sự thịnh vượng vĩ đại nhất trong lịch sử loài người.
Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái đã không chỉ đạo một cuộc điều tra chuyên môn nào với các ngân hàng đầu tư trong suốt thời kỳ bong bóng.
146 nhân viên đã bị cắt giảm từ bộ phận thi hành của SEC
Ông cũng chứng thực điều đó phải không?
LYNN E. TURNER Nguyên kế toán trưởng của SEC
Vâng.
Vâng, tôi nghĩ là có 1 sự điều chỉnh tổ chức...
...có hệ thống, hoặc ông gọi là gì cũng được,...
...và nó diễn ra dưới hình thức cắt giảm nhân viên.
Văn phòng quản lý rủi ro của SEC...
...bị thuyên giảm xuống còn 1 nhân viên, ông đã nói 1 phải không?
Đúng, khi người đó về đến nhà vào buổi tối, ông ấy có thể tắt đèn đi.*
* Ý nói vẫn không phải làm thêm ngoài giờ
Trong thời kỳ bong bóng, các ngân hàng đầu tư đã vay mượn rất nhiều...
...để mua nhiều hơn các khoản cho vay và tạo ra nhiều CDO hơn.
Tỷ lệ giữa tiền vay mượn và vốn gốc của ngân hàng...
...được gọi là "đòn bẩy kinh tế".
Ngân hàng vay mượn càng nhiều, tỷ lệ đòn bẩy kinh tế càng cao.
Năm 2004, Henry Paulson, CEO của tập đoàn Goldman Sachs...
...đã tham gia vận động SEC thả nổi giới hạn đòn bẩy...
...cho phép các ngân hàng nhanh chóng gia tăng vay mượn.
SEC theo nghĩa nào đó...
KENNETH ROGOFF Giảng viên kinh tế học, Đại học Harvard
...đã cho các ngân hàng đầu tư cờ bạc nhiều hơn.
Thật điên rồ, tôi không biết tại sao họ làm vậy, nhưng họ đã làm vậy.
Ngày 28 tháng 4 năm 2004, SEC họp bàn về nâng giới hạn đòn bẩy cho các ngân hàng đầu tư.
Chúng ta đã nói đây là những gã lớn, và rõ ràng đúng là như vậy.
Ủy viên hội đồng HARVEY J. GOLDSCHMID
Nhưng điều này có nghĩa là nếu có gì đó sai lầm, thì đây sẽ là 1 mớ rác vô cùng lớn.
Ở cấp độ này anh tất nhiên phải làm việc với những tổ chức tài chính tinh vi nhất.
Giám đốc ANNETTE L. NAZARETH
Những công ty này thực hiện hầu hết các hoạt động phái sinh ở Mỹ.
Ủy viên hội đồng ROEL C. CAMPOS
Chúng tôi đã nói chuyện với 1 vài trong họ về cấp độ mà họ đảm đương được.
Những công ty này nghĩ rằng con số đó là thích hợp.
Chủ tịch WILLIAM DONALDSON
Các ủy viên hội đồng biểu quyết thông qua những điều luật mới được tiến cử.
Đồng ý.
Đã biểu quyết xong. Tất cả đều tán thành. Chúng ta dừng buổi họp hôm nay.
Nhiệt độ của đòn bẩy trong hệ thống tài chính...
...trở nên rất khủng khiếp.
Các ngân hàng đầu tư có tỷ lệ đòn bẩy lên tới 33 trên 1.
DANIEL ALPERT giám đốc điều hành Westwood Capital
Nghĩa là chỉ với 3% suy giảm...
...trong tổng giá trị tài sản của họ cũng sẽ khiến họ bị vỡ nợ.
Có 1 quả bom hẹn giờ khác trong hệ thống tài chính.
AIG, công ty bảo hiểm lớn nhất thế giới...
...đã bán 1 số lượng lớn các sản phẩm phái sinh...
...được gọi là "hợp đồng hoán đổi nợ xấu".
Đối với các nhà đầu tư sở hữu các CDO...
...hợp đồng hoán đổi nợ xấu hoạt động như 1 chính sách bảo hiểm.
Một nhà đầu tư khi mua hợp đồng hoán đổi nợ xấu...
...sẽ đóng cho AIG 1 khoản phí bảo hiểm hàng quý.
Nếu CDO diễn biến xấu...
...AIG hứa sẽ thanh toán phần tiền thiệt hại của nhà đầu tư.
Nhưng không giống như bảo hiểm truyền thống...
...các nhà đầu cơ cũng mua hợp đồng hoán đổi nợ xấu từ AIG...
...để đặt cược vào sự đi xuống của các CDO mà họ không sở hữu.
Trong bảo hiểm, bạn chỉ có thể mua bảo hiểm thứ bạn sở hữu.
Ví dụ bạn và tôi sở hữu tài sản nào đó như tôi sở hữu 1 căn nhà.
Chỉ tôi mới có thể mua bảo hiểm căn nhà.
Sản phẩm tài chính này về cơ bản cho phép bất cứ người nào...
...cũng có thể mua bảo hiểm căn nhà này.
Bạn có thể mua, những người khác cũng có thể.
50 người có thể mua bảo hiểm căn nhà của tôi.
Vậy chuyện gì xảy ra nếu căn nhà của tôi cháy rụi...
...số tiền đền bù cho căn nhà tăng theo tỷ lệ tương ứng.
Hợp đồng hoán đổi nợ xấu không được kiểm soát.
AIG không để lại khoản tiền nào để đề phòng rủi ro.
Thay vào đó, AIG chi 1 khoản lớn để thưởng cho các nhân viên...
...ngay khi hợp đồng được ký.
Nhưng nếu về sau CDO diễn biến xấu...
...AIG sẽ lâm vào tình thế nguy hiểm.
Về cơ bản những người này nhận được thưởng vì đã đem về 1 rủi ro nghiêm trọng.
Trong thời điểm tốt, họ kiếm ra thu nhập và lợi nhuận ngắn hạn...
...và bởi vậy nhận được thưởng.
Nhưng việc đó cuối cùng sẽ làm cho công ty phá sản.
Đó là 1 hệ thống đền bù méo mó.
Tại Luân Đôn, bộ phận sản phẩm tài chính của AIG (AIGFP) ...
...đã bán ra các hợp đồng hoán đổi nợ xấu trị giá 500 tỷ đô trong suốt thời kỳ bong bóng.
Rất nhiều trong chúng là bảo hiểm cho các CDO xây dựng bởi các khoản nợ thế chấp dưới chuẩn.
400 nhân viên của AIGFP...
...kiếm được 3.5 tỷ đô la giữa các năm 2000 và 2007.
Joseph Cassano, giám đốc của AIGFP...
...cá nhân kiếm được 315 triệu đô la.
Thật khó cho chúng ta...
Joseph Cassano trong 1 cuộc họp qua điện thoại với các nhà đầu tư, tháng 8 năm 2007.
...để mà không cảm thấy tồi tệ, ngay cả trong 1 viễn cảnh...
...với bất kỳ loại ý do nào...
...cho thấy chúng ta đang mất đi dù chỉ 1 đô la trong bất cứ việc kinh doanh nào.
Năm 2007, các kiểm toán viên của AIG đã dấy lên 1 cảnh báo.
Một trong số họ, Joseph St. Denis...
...đã miễn cưỡng bỏ việc sau khi bị Cassano liên tục ngăn chặn ông ta...
...điều tra sổ sách của AIGFP.
Chỉ 1 người không nhận được tiền thưởng trong khi tất cả mọi người khác đều nhận được.
HENRY WAXMAN Chủ tịch Uỷ ban Giám sát và Cải cách chính phủ, Hạ viện Mỹ
Đó là St. Denis. Ông St. Denis đã cố gắng cảnh báo 2 ông...
...về sự thật là các ông đang tiến tới những rắc rối lớn.
Ông ta bỏ việc trong sự thất vọng và ông ta không nhận được thưởng.
Năm 2005, Raghuram Rajan...
...nhà kinh tế trưởng của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF)...
...đã cung cấp 1 bài luận về hội nghị thường niên tại khách sạn Jackson Hole.
...hội nghị của các ngân hàng ưu tú nhất trên thế giới.
Có những ai trong khán phòng?
Có đại diện các ngân hàng lớn của thế giới...
...và theo thứ tự có ông Greenspan...
...Ben Bernanke...
...Larry Summers.
Tim Geithner cũng đã ở đó.
Đầu đề của bài luận rất cơ bản:
"Có phải sự phát triển của ngành tài chính khiến thế giới rủi ro hơn?"
Và phần kết luận là "Đúng vậy".
Bài luận của Rajan tập trung phân tích cấu trúc...
...số tiền thưởng lớn được sinh ra trên cơ sở lợi nhuận ngắn hạn...
...thứ mà nên dùng để đề phòng mất mát về sau.
Rajan biện luận rằng những khoản thưởng đó sẽ khích lệ những gã ngân hàng...
...nhận lấy những rủi ro mà cuối cùng sẽ phá hủy công ty của họ...
...hay là toàn bộ hệ thống tài chính.
Rất là dễ dàng để tăng thành tích bằng cách nhận lấy nhiều rủi ro hơn.
Nên bạn chỉ việc cứ lĩnh thưởng cho những "thành tích nhận rủi ro" đó.
Và đó là nơi tất cả bí mật được chôn vùi.
Raijan đã nói rất đúng.
Điều đặc biệt ông ấy đã nói là:
"Các bạn nói rằng các bạn đã tìm ra cách...
...để kiếm được nhiều lợi nhuận hơn với ít rủi ro hơn,...
...tôi cho là bạn đã tìm ra cách kiếm nhiều lợi nhuận hơn với nhiều rủi ro hơn."
"Và điều đó khác biệt rất lớn".
Summers đã lớn tiếng với tôi.
Ông ấy cơ bản nghĩ rằng...
...tôi đang phê phán sự thay đổi của thế giới tài chính...
...và lo lắng rằng sự thay đổi này...
...sẽ đi ngược lại các quy tắc.
Nên về cơ bản ông ta nghĩ tôi là 1 gã thủ cựu.
Ông ta muốn chắc chắn rằng chúng ta đã không...
...mang vào những quy tắc hoàn toàn mới...
...để kiểm soát lĩnh vực tài chính.
Larry Summers từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Bạn sẽ kiếm thêm được 2 triệu đô 1 năm hoặc 10 triệu đô 1 năm...
...bằng cánh đẩy công ty tài chính của bạn vào tình thế hiểm nghèo.
Những người khác sẽ trả giá, bạn không phải trả giá.
Bạn có muốn đặt cửa?
Hầu hết các tay Phố Wall sẽ nói "Chắc rồi, tôi muốn đặt cửa."
THE HAMPTONS cách thành phố New York 2 giờ đường
Không bao giờ có đủ.
Họ không muốn sở hữu 1 căn nhà, họ muốn có 5 căn.
Và bọn họ muốn có một căn hộ áp mái đắt đỏ...
...trên đại lộ Park Avenue.
Và họ muốn sở hữu máy bay riêng.
Ông có nghĩ rằng đây là ngành công nghiệp nơi mà...
...có mức tiền thưởng rất cao là hợp lý?
Tôi nghĩ tôi cần thận trọng hay là chú ý...
...hoặc loại bỏ cái từ "rất cao" của anh. Mức tiền thưởng là tương xứng.
Ông có 1 căn hộ 14 triệu đô la ở Florida.
Ông có 1 nhà nghỉ dưỡng mùa hè ở Sun Valley, Idaho.
RICHARD FULD Tổng giám đốc (CEO) Ngân hàng Lehman Brothers
Ông và vợ ông có một bộ sưu tập tranh với những bức hàng triệu đô.
Richard Fuld không bao giờ xuất hiện ở sàn giao dịch.
Luôn có các chuyên gia tư vấn khéo léo ở đó mọi thời điểm.
Ông ấy có thang máy riêng.
LAWRENCE MCDONALD Cựu phó chủ tịch Lehman Brothers
Ông ấy muốn được tách biệt.
Thang máy của ông ấy, người ta đã thuê các kỹ sư lên chương trình...
...nên khi lái xe của ông ấy gọi đến vào buổi sáng...
...bảo vệ sẽ giữ cửa mở...
...mọi người sẽ chỉ có thể nhìn thấy ông ấy trong 2 đến 3 giây...
...trước khi ông ấy bước vào thang máy và đi thẳng lên tầng 31.
Lehman sở hữu cả đống máy bay, ông biết chứ?
HARVEY MILLER Luật sư tư vấn phá sản của Lehman
Vâng.
Có bao nhiêu chiếc vậy?
À, có tất cả 6 chiếc kể cả chiếc 767s
Họ cũng có 1 chiếc trực thăng.
Tôi biết. Không phải như vậy là hơi nhiều máy bay sao?
Chúng ta làm việc với những nhân vật hạng A.
JEFFREY LANE Phó chủ tịch Lehman Brother (2003-2007)
...và các nhân vật hạng A biết mọi điều trên thế giới.
Công việc ngân hàng trở thành 1 cuộc thi tiểu tiện.
WILLIEM BUITER Nhà kinh tế trưởng, Citigroup
"Hàng của tôi lớn hơn của anh" Đại loại như vậy.
Nhân thể, tất cả đàn ông đều muốn thắng cuộc thi này.
Giao dịch 50 tỷ đô la vẫn chưa đủ lớn, vậy nên chúng ta giao dịch 100 tỷ.
Những gã này là chuyên gia mạo hiểm. Họ bị thôi thúc.
Jonathan Alpert là 1 bác sỹ trị liệu, rất nhiều trong số bệnh nhân của ông là quản trị cao cấp ở Phố Wall.
Đó là 1 phần cách cư xử của họ, một phần tính cách họ...
...và tất nhiên bên ngoài công việc họ cũng vậy.
Hình thức khá điển hình là những người này...
...đến chơi tại các Bar thoát y, sử dụng ma túy.
Tôi biết nhiều người đã sử dụng co-ca-in, ngủ với gái mại dâm.
Chủ câu lạc bộ V.I.P Club ở Chelsea ước tính có khoảng 80% khách hàng của ông ta thuộc kiểu người như dân Phố Wall.
Gần đây, các nhà Thần Kinh Học đã có hoàn thành các thí nghiệm...
...mà họ đưa từng người vào trong 1 chiếc máy chụp cộng hưởng từ...
...và cho họ chơi 1 trò chơi về tiền bạc,...
Và họ nhận thấy rằng khi đối tượng thí nghiệm kiếm được tiền...
...phần não bộ bị kích thích...
...trùng với phần não bị kích thích khi sử dụng co-ca-in.
Rất nhiều người cảm thấy rằng họ cần hành động thật đặc biệt...
...để được thăng chức, để được chú ý.
Theo 1 bài viết của Bloomberg, ngành kinh doanh giải trí...
...có 5% thu nhập đến từ khách hàng là các tay môi giới phái sinh...
...và thường là từ các câu lạc bộ thoát y, mại dâm và ma túy.
Năm 2007, một nhà môi giới đã đâm đơn kiện chính công ty của anh ta...
...đã nhiều lần yêu cầu anh ta gọi gái mại dâm để phục vụ đối tác.
Rõ ràng là họ không quan tâm...
...rằng hành động của họ có tác động gì tới xã hội, tới gia đình họ.
Họ không thấy có vấn đề gì khi ngủ với gái mại dâm...
...rồi về nhà với vợ.
Kristin Davis điều hành một đường dây gái gọi cao cấp từ căn hộ đắt tiền của cô. Nó nằm cách Sàn giao dịch chứng khoán New York vài dãy phố.
Cô có bao nhiêu khách hàng?
Khoảng 10,000 tính đến thời đểm này.
Và có bao nhiêu phần trăm là từ Phố Wall?
Khách hàng cao cấp có lẽ khoảng 40, 50 phần trăm.
Có phải tất cả đều từ các công ty lớn ở Phố Wall?
- Goldman Sachs? - Lehman Brothers. Họ đều từ đó.
Morgan Stanley thì ít có vấn đề đó hơn.
Tôi nghĩ Goldman liên quan rất nhiều tới vấn đề đó.
Rất nhiều khách hàng gọi đến cho tôi và nói rằng:
"Cô có thể kiếm cho tôi 1 chiếc Lamborghini và 1 em gái đêm nay không?"
Những người này tiêu tiền của công ty.
Tôi đã làm nhiều hóa đơn khống...
...cho nhiều công ty tài chính khác nhau.
Điều xảy ra là loại phí dịch vụ này sẽ được viết hóa đơn là...
...tiền sửa máy tính.
Nghiên cứu giao dịch, tư vấn chính sách thị trường.
Tôi thường đưa họ tờ in sẵn và nói: "Làm hóa đơn mà anh muốn".
Vậy ông nghĩ khuôn mẫu của các hành vi này bao gồm cả các quản trị viên cao cấp?
Tuyệt đối là như vậy.
Tôi biết sự thật là vậy.
Cả những người rất cao.
Một người bạn của tôi có liên quan tới một công ty có nguồn tài chính lớn nói :
ALLAN SLOAN Trưởng ban biên tập Tạp chí Forture
"Đã đến lúc anh nghiên cứu về nợ thế chấp dưới chuẩn rồi."
Nên anh ta bố trí 1 cuộc gặp giữa nhân viên giao dịch của anh ta với tôi.
Và anh chuyên viên này là người đã tìm hiểu mọi chuyện, rất phấn khích...
...chạy tới máy tính của anh ta trong 2 đến 3 giây lôi ra...
...bản lợi tức thế chấp này của Goldman Sachs.
Đó hoàn toàn là 1 thảm họa.
Trung bình những người mua nhà vay đến 99,3% giá trị căn nhà.
Họ hầu như không bỏ đồng nào vào căn nhà.
Nếu có gì bất trắc, họ sẽ bỏ đi khỏi căn nhà thế chấp.
Đây không phải là khoản mà bạn thực sự muốn cho vay, phải không?
Bạn sẽ điên đầu mất.
Nhưng bằng cách nào đó, bạn đã cho vay 8000 khoản như vậy...
...và sau thời gian hoàn tất các thủ tục...
...tại Goldman Sachs và các tổ chức xếp hạng tín dụng...
...2/3 số nợ đó đã được xếp hạng AAA.
Nghĩa là chúng an toàn giống như trái phiếu chính phủ.
Thật là điên rồ.
Trụ sở trước đây của Goldman Sachs
Goldman Sachs đã bán được ít nhất 3.1 tỷ đô cho giá trị...
...của đống "độc dược" CDO đó trong nửa đầu của năm 2006.
CEO của Goldman Sachs tại thời điểm đó là Henry Paulson,...
...CEO được trả lương cao nhất Phố Wall.
Xin chào các bạn, tôi xin được thông báo rằng...
...tôi sẽ bổ nhiệm ông Henry Paulson giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngân Khố.
Ông ấy có cả đời kinh nghiệm về thương mại.
Ông ấy có kiến thức sâu sắc về thị trường tài chính.
Ông ấy đã có tiếng là bộc trực và liêm khiết.
Bạn có thể nghĩ rằng sẽ khó cho Paulson...
...khi chỉ ăn đồng lương còm cõi của chính phủ.
Nhưng nhận chức Bộ trưởng Ngân Khố...
...là quyết định tài chính khôn ngoan nhất cuộc đời ông ta.
Paulson buộc phải bán toàn bộ số cổ phần trị giá 485 triệu đô của Goldman...
...khi ông vào làm việc cho chính phủ.
Nhưng bởi vì 1 đạo luật trước đây được thông qua bởi tổng thống Bush cha...
...ông ta không phải đóng 1 đồng thuế nào.
Nó tiết kiệm cho ông ta 50 triệu đô la.
Năm 2007, Allan Sloan đã xuất bản 1 bài báo về việc phát hành các CDO trong suốt tháng cuối cùng làm CEO của Paulson.
Khi bài báo xuất bản vào tháng 10 năm 2007.
Lúc đó khoản nợ thế chấp thứ 3 đã bị vỡ nợ.
Và nó vẫn còn đang tiếp tục.
Một tổ chức đã mua phải những khoản thế chấp mà giờ đã vô giá trị đó là...
Hệ Thống Hưu Trí Nhân Viên Công Chức của bang Mississippi...
...tổ chức cung cấp lương hưu hàng tháng cho hơn 80,000 người.
Họ đã mất hàng triệu đô la và lúc này đang khởi kiện Goldman Sachs.
Lương hưu trung bình hàng năm của 1 công chức Mississippi : $18,750
Trung bình tiền trợ cấp thôi việc 1 năm cho 1 nhân viên Goldman Sachs : $600,000
Tiền trợ cấp thôi việc cho Hank Paulson trong năm 2005 : $31,000,000
Cuối năm 2006, Goldman đã đẩy mọi việc thêm 1 bước xa hơn.
Họ không chỉ là bán các CDO "độc dược"...
...mà họ còn bắt đầu cược CDO trong khi vẫn nói với khách hàng rằng...
...chúng (CDO) vẫn là khoản đầu tư chất lượng.
Bằng cách mua các hợp đồng hoán đổi nợ xấu (CDS) từ AIG...
...Goldman có thể đặt cược chống lại các CDO mà họ không sở hữu...
...và nhận tiền khi các CDO vỡ nợ.
Thử hỏi liệu có ai gọi đến cho khách hàng và nói :
"Chúng tôi không thích các khoản nợ thế chấp này nữa...
...và chúng tôi nghĩ các anh muốn biết"
Họ không nói gì cả, nhưng qua điện thoại bạn vẫn có thể cảm thấy họ đang cười thầm.
Goldman Sachs đã mua ít nhất 22 tỷ...
...giá trị các hợp đồng hoán đổi nợ xấu từ AIG.
Rõ ràng là Goldman đã nhận ra là AIG sẽ bị phá sản.
Nên họ chi 150 tỷ đô la để mua bảo hiểm...
...cho "tiềm năng" phá sản của AIG.
Sau đó, năm 2007 Goldman còn đi xa hơn nữa.
Họ bắt đầu bán các CDO được thiết kế đặc biệt...
...nghĩa là bao nhiêu tiền khách hàng của họ mất...
...bấy nhiêu tiền Goldman Sachs kiếm được.
CEO và tất cả các quản trị cao cấp của Goldman Sachs từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Nhưng tháng 4 năm 2010, họ đã bị buộc phải điều trần trước Quốc Hội.
600 triệu đô la giá trị trái khoán của Timberwolf mà các ông đã bán.
Thượng nghị sĩ CARL LEVIN (Đảng Dân Chủ) Chủ tịch Tiểu ban nội vụ chính phủ về điều tra.
Trước khi bán chúng...
...những nhân viên giao dịch của các ông đã nói với nhau thế này...
"Này, vụ Timberwoft đó là 1 giao dịch ngớ ngẩn."
Đây là 1 e-mail được gửi cho tôi cuối tháng 6...
DANIEL SPARKS Cựu trưởng phòng tài sản thế chấp Goldman Sachs (2006-2008)
-...sau cuộc giao dịch. - Các ông gọi Timberwoft là...
Không, không, các ông bán Timberwoft sau lúc đó.
- Chúng tôi giao dịch sau lúc đó? - Đúng vậy.
E-mail tiếp theo, vào ngày 1 tháng 7 năm 2007...
...cho bộ phận giao dịch "Ưu tiên hàng đầu là Timberwolf"
Ưu tiên hàng đầu của các ông là "vụ giao dịch ngớ ngẩn".
Nếu ông có thông tin bất lợi về thứ sẽ bán cho khách hàng...
...có phải ông phải có nghĩa vụ tiết lộ nó?
Nói cho khách hàng "thông tin bất lợi" đó?
Đó là câu hỏi của tôi.
Ngài chủ tịch. Tôi đang cố hiểu câu hỏi.
Tôi nghĩ ông hiểu. Ông chỉ không muốn trả lời thôi.
Ông có tin rằng ông có nghĩa vụ...
Thượng nghị sĩ SUSAN COLLINS (Đảng cộng hòa) Thành viên danh dự của Bộ nội an và Tiểu ban nội vụ chính phủ về điều tra.
...hành động dựa trên lợi ích tốt nhất cho khách hàng?
FABRICE TOURRE Giám đốc điều hành giao dịch Goldman Sachs
Lần nữa, tôi xin được nhắc lại chúng tôi có nghĩa vụ phục vụ khách hàng...
...bằng cách cho họ xem giá cả giao dịch, điều mà họ yêu cầu được biết.
Ông nghĩ gì về việc bán các trái khoán...
...mà người của ông nghĩ là rác?
Ông có bận tâm không?
Tôi nghĩ họ...
LLOYD BLANKFEIN Chủ tịch và CEO của Goldman Sachs
- Đây là cách gọi ẩn dụ à? - Không, đây là sự thật.
- Vậy, tôi không biết là... - Chúng ta đã được nghe từ đó hôm nay.
Chúng ta đã nghe "giao dịch ngớ ngẩn","đó là rác".
Hôm nay tôi không nghe thấy điều gì...
...mà khiến tôi nghĩ rằng có gì đó không đúng.
Không phải có mâu thuẫn trong việc ông bán thứ gì đó cho người ta...
...và sau đó lại quyết định đặt cược cho sự đổ vỡ của thứ đó...
...và ông lại không tiết lộ điều đó cho người mua?
Ông thấy có vấn đề không?
Trong bối cảnh của giao dịch thị trường, điều đó không có mâu thuẫn.
DAVID VINIAR Phó chủ tịch và giám đốc tài chính Goldman Sachs
Khi ông nghe thấy nhân viên của ông nói trong e-mail, "giao dịch ngớ ngẩn","1 mớ rác"...
...ông cảm thấy thế nào?
Tôi,...tôi nghĩ điều đó rất không thích hợp trên e-mail.
Ông đang ngượng...?
Và rất không thích hợp-- Tôi không, tôi không...
"trên e-mail"? Ông thấy sao về vấn đề đó?
Tôi nghĩ rất không thích hợp khi bất kỳ ai nói vậy dưới bất cứ hình thức nào.
Thượng nghị sĩ TOM COBURN (Đảng cộng hòa) Thành viên danh dự Tiểu ban nội vụ chính phủ về điều tra.
Ông biết là các đối thủ của các ông cũng có các hoạt động tương tự?
Vâng, và còn lớn hơn chúng tôi trong hầu hết các trường hợp.
Giám đốc quỹ phòng hộ rủi ro John Paulson thu về 12 tỷ đô...
..nhờ đặt cược chống lại thị trường tín dụng thế chấp.
Khi Paulson thoát khỏi trái khoán thế chấp và đặt cược chống lại nó...
...ông ta vẫn làm việc với Goldman Sachs và Deutsche Bank để tạo thêm trái khoán thế chấp.
Morgan Stanley cũng bán các trái khoán đó...
...và đặt cược chống lại chúng, và hiện giờ đang bị kiện bởi...
..."Quỹ lương hưu nhân viên chính phủ" của Virgin Islands...
...cho tội danh lừa đảo.
Vụ kiện chứng minh rằng Morgan Stanley đã biết rằng...
...các CDO đó là "rác".
Mặc dù chúng được xếp hạng AAA...
...Morgan Stanley vẫn cược cho sự vỡ nợ của chúng.
Một năm sau đó, Morgan Stanley đã kiếm được hàng trăm triệu đô...
...trong khi các nhà đầu tư gần như mất hết tiền của họ.
Goldman Sachs, John Paulson, và Morgan Stanley không đơn độc.
Các quỹ phòng hộ rủi ro Tricadia và Magnetar thu về hàng tỷ đô la tiền cược chống lại các CDO mà họ đã tạo ra cùng với Merrill Lynch, J.P. Morgan, và Lehman Brothers.
Các CDO đó được bán cho các khách hàng dưới dạng các khoản đầu tư "an toàn".
Bạn sẽ nghĩ, các quỹ lương hưu có thể sẽ nói :
"Chúng là nợ dưới chuẩn. Sao tôi lại nên mua chúng?"
Họ sẽ được các gã ở Moody và Standard & Peer nói rằng...
..."Vì chúng xếp hạng AAA."
Không có trái khoán nào phát hành mà không được...
BILL ACKMAN Giám đốc quỹ đầu tư phòng hộ
...các tổ chức xếp hạng đánh giá.
Ba tổ chức xếp hạng tín dụng Moody's, S&P và Fitch...
...thu về hàng tỷ đô la cho việc xếp hạng tín dụng cao nhất cho các trái khoán rủi ro nhất.
Moody, tổ chức xếp hạng tín dụng lớn nhất đã tăng gấp 4 lần lợi nhuận...
...giữa các năm 2000 và 2007.
Moody và S&P nhận thanh toán dựa trên kết quả xếp hạng.
Và càng nhiều trái khoán họ xếp hạng AAA...
...thì lợi nhuận của họ càng cao.
Giống như bạn đi đến The New York Times và nói :
"Hãy viết 1 bài có tính lạc quan, tôi sẽ trả anh $500,000.
còn không thì tôi không trả anh gì hết."
Các tổ chức xếp hạng có thể dừng bữa tiệc lại và nói:
JEROME FONS Cựu giám đốc điều hành tổ chức xếp hạng tín dụng Moody
"Xin lỗi, chúng tôi sẽ thắt chặt lại tiêu chuẩn"...
...và ngay lập tức sẽ giảm bớt được những khoản vay nợ nguy hiểm.
Các xếp hạng theo AAA...
...mọc lên như nấm, từ 1 nhúm phát triển tới hàng ngàn.
Hàng trăm tỷ đô la trái khoán được xếp hạng và...
- Hàng năm? - Phải rồi, hàng năm.
Tôi đã chứng kiến cả hai nhà Quốc Hội...
...chất vấn các tổ chức xếp hạng tín dụng...
...và cả hai lần bọn họ đều dựa vào quyền tự do ngôn luận trong Hiến pháp...
...và lý lẽ của họ là : "Khi chúng tôi nói thứ gì đó đạt AAA...
...đó đơn thuần là quan điểm cá nhân. Bạn không nên quá tin vào đó"
Đánh giá của S&P là quan điểm riêng của chúng tôi.
Đánh giá của chúng tôi là quan điểm cá nhân.
Quan điểm, chúng chỉ là quan điểm riêng.
Tôi nghĩ chúng ta nên nhấn mạnh sự thật đó là quan điểm riêng.
Họ đã không chia sẻ quan điểm của họ với chúng ta. Tất cả bọn họ đều từ chối phỏng vấn trong phim này.
Họ không nói cho thị trường rằng giá trị của các trái khoán...
...bất ổn về giá cả hoặc nó được coi như 1 khoản đầu tư.
PHẦN III: KHỦNG HOẢNG
Chúng tôi có rất nhiều nhà kinh tế học lên sóng và nói :
"Ồ, đây là bong bóng, rồi nó sẽ vỡ."
"Cái này rồi sẽ trở thành 1 vấn đề của nền kinh tế"
Một số khác nói nó có thể gây ra suy thoái ở phương diện nào đó.
Đâu là viễn cảnh tệ nhất nếu như chúng ta thật sự gặp vấn đề giá cơ bản...
...sụt giảm nghiêm trọng xuyên suốt đất nước?
Tôi nghĩ tôi không đồng tình với giả thuyết của cô. Điều đó không có khả năng xảy ra.
Chúng ta chưa bao giờ có 1 sự sụt giảm giá nhà đất trên khắp cả nước.
Ben Bernanke đã trở thành chủ tịch Cục dự trữ liên bang vào năm 2006...
...năm đỉnh cao của vay dưới chuẩn.
Nhưng bất chấp nhiều lời cảnh báo...
...Bernanke và Cục dự trữ liên bang vẫn ngồi im bất động.
Ben Bernanke đã từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Robert Gnaizda đã họp với Bernanke và Cục dự trữ liên bang...
...3 lần sau khi Bernanke nhậm chức chủ tịch.
Chỉ đến lần họp cuối cùng ông ta mới thừa nhận đây là một vấn đề...
...và chính phủ phải xem xét kỹ nó.
Khi nào? Đó là khi nào? Năm nào?
Đó là vào ngày 11 tháng 3 năm 2009 tại D.C
- Năm nay? - Năm nay chúng tôi gặp nhau, đúng.
Vậy ngay cả lần gặp vào 2 năm trước ông ta vẫn...
- Ngay cả lần 2008? - Đúng.
Một trong 6 nhân viên cấp cao của Cục làm việc dưới quyền Bernanke...
...là Frederic Mishkin...
...người được tổng thống Bush chọn vào năm 2006.
Ông có tham dự cuộc họp giữa Robert Gnaizd...
...cùng với viện Greenlining và Cục Dự Trữ Liên Bang?
Tôi có tham dự. Tôi có tên trên ủy ban nên có liên quan...
...với Ủy Ban Nội Vụ Về Tiêu Dùng.
Ông ấy đã cảnh báo, với 1 thái độ rất dứt khoát, về những gì đang diễn ra.
Ông ấy đã tới Cục Dự Trữ liên bang với tài liệu chứng minh...
...về những loại vay nợ mà hiện đang thường xuyên được thực hiện đó.
Và ông ấy đã lắng nghe rất lịch thiệp, và vẫn không đạt được kết quả gì.
À, tôi không biết được chi tiết...
Thật ra, tôi chỉ không...
Bất cứ thông tin nào ông ấy đã cung cấp. Tôi không chắc lắm...
Nói thật với anh, tôi không thể nhớ chính xác cuộc thảo luận thế nào...
...nhưng tất nhiên đã có vấn đề xảy ra rồi.
Nên câu hỏi là, chúng đã lan đến đâu rồi?
- Sao ông không thử tìm hiểu? - Tôi nghĩ có người đã tìm hiểu.
Chúng tôi có những người tìm hiểu về--
Xin thứ lỗi, ông không nói thật lắm. Nếu ông tìm hiểu ông đã tìm thấy gì đó rồi.
Rất là dễ dàng để nói rằng bạn luôn có thể tìm thấy gì đó.
Đầu năm 2004...
...FBI đã đưa ra cảnh báo về sự lan truyền của gian lận thế chấp.
Họ đã báo cáo các vụ thổi phồng giá trị thực,...
...làm giả giấy tờ thế chấp, và các hành vi gian lận khác.
Năm 2005, nhà kinh tế trưởng của IMF, Raghuram Rajan...
...cảnh báo những động cơ nguy hiểm có thể dẫn đến khủng hoảng.
Sau đó là những cảnh báo của Nouriel Roubini năm 2006.
Các bài báo của Allan Sloan trên tạp chí Fortune...
...và tờ bưu điện Washington năm 2007.
Và IMF đã lặp lại cảnh báo lần nữa.
Tôi đã nói với 1 nửa các cơ quan chức năng là cuộc khủng hoảng phía trước chúng ta là rất lớn.
DOMINIQUE STRAUSS-KAHN Giám đốc điều hành Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
Ông đã nói với những ai?
Chính phủ, Bộ ngân khố, Cục dự trữ, tất cả mọi người.
Tháng 5 năm 2007, giám đốc quỹ Phòng hộ rủi ro, Bill Ackman đã đưa ra 1 bài diễn giải gọi là..
..."Ai đang giữ túi tiền?"...
...đã mô tả về bong bóng rất rõ ràng.
Và đầu năm 2008 Charles Morris đã xuất bản cuốn sách...
...nói về việc khủng hoảng sắp xảy đến.
Bạn không biết chắc. Thì bạn sẽ làm gì?
Bạn có thể nghi ngờ chút ít về việc các khoản dưới chuẩn bị vỡ nợ.
Nhưng sau đó câu hỏi đặt ra là, Bạn nên làm gì bây giờ?
Năm 2008, việc tịch thu nhà thế chấp tăng nhanh chóng mặt...
...và chuỗi thức ăn chứng khoán hóa sụp đổ.
Người cho vay không còn bán các khoản cho vay của họ cho ngân hàng đầu tư được nữa.
Và khi các khoản cho vay xấu đi, hàng tá người cho vay bị phá sản.
Chuck Prince của Citibank có câu nói nổi tiếng là...
..."chúng ta phải tiếp tục nhảy cho đến khi nhạc dừng hẳn."
Sự thực, nhạc đã dừng trước khi ông ấy nói điều đó.
Thị trường cho các CDO sụp đổ...
...khiến các ngân hàng đầu tư đang giữ hàng trăm tỷ đô la...
...các khoản nợ, CDO, và bất động sản không thể bán ra được.
Khi khủng hoảng bắt đầu cả tổng thống Bush...
...và Cục dự trữ liên bang hoàn toàn ở thế bị động.
Họ không hiểu được quy mô của nó.
Bà có nhớ thời điểm khi lần đầu tiên bà có suy nghĩ:
"Điều này thật nguy hiểm, thật là tệ"?
Tôi nhớ rất rõ là tôi đã nghĩ như vậy tại hội nghị G7...
...tháng 2 năm 2008.
Và tôi nhớ đã tranh luận vấn đề đó với Hank Paulson.
Và tôi hoàn toàn nhớ rõ đã nói với Hank là :
"Chúng ta đang nhìn cơn sóng thần này ập đến...
...và ông chỉ đề xuất về việc...
...chúng ta nên mặc loại đồ bơi nào".
Ông ta phản ứng thế nào? ông ta cảm thấy thế nào?
"Mọi việc đều trong tầm kiểm soát"
"Vâng chúng tôi đang xem xét tình hình rất cẩn thận...
...và vẫn trong tầm kiểm soát".
Chúng ta sẽ giữ tăng trưởng, phải không? Và hiển nhiên tôi sẽ nói thế này :
Nếu bạn đang tăng trưởng, bạn không ở trong suy thoái, phải không?
Ý tôi là tất cả chúng ta đều biết là thế.
Cuộc suy thoái thật ra đã bắt đầu từ 4 tháng trước bài phát biểu này của Paulson.
Một trong các cột mốc của Phố Wall...
Tháng 3 năm 2008, ngân hàng đầu tư Bear Stearns kiệt quệ tiền mặt...
...và đã được đề nghị mức giá 2 đô la 1 cổ phiếu bởi JPMorgan.
Vụ giao dịch được ấn định 30 tỷ dưới sự pháp chứng khẩn cấp...
...của Cục dự trữ liên bang.
Đó là thời điểm khi chính quyền phải vào cuộc...
SIMON JOHNSON Giảng viên tại MIT Cựu kinh tế trưởng tại IMF
...và đặt ra nhiều loại biện pháp để giảm trừ rủi ro hệ thống.
PAUL KANJORSKI Đảng dân chủ
Theo thông tin tôi nhận được thì mọi việc sẽ không chấm dứt ở đây...
...sẽ có những vụ sụp đổ khác.
À , tôi mới vừa xem xét các ngân hàng đầu tư...
...cùng với Cục dự trữ (Fed) và Ủy ban chứng khoán (SEC).
Tính thanh khoản và vốn cố định của họ rất vững chắc.
Tôi nhận được báo cáo mọi lúc, công chức của chúng tôi rất cẩn thận.
Ngày 7 tháng 9 năm 2008...
...Henry Paulson thông báo quốc hữu hóa 2 công ty cho vay khổng lồ...
...là Fannie Mae và Freddie Mac đang đứng bên bờ vực phá sản.
Hành động của chúng tôi ngày hôm nay không phải ánh bất cứ sự thay đổi quan điểm nào...
...trong chính sách của Nhà trắng...
...cũng như trong các cơ quan về tài chính khác của Mỹ.
Hai ngày sau...
...Lehman Brothers thông báo thua lỗ 3.2 tỷ đô la...
...và giá cổ phiếu đã sụp đổ.
Hiện tượng của Lehman và AIG tới trong tháng 9 vẫn khá bất ngờ.
Ý tôi là ngay cả sau vấn đề hồi tháng 7 của Fannie và Freddie.
Vậy rõ ràng với những vấn đề như trong tháng 9 đó...
...vấn đề rất lớn, mà trước đó không một ai biết gì hết.
Tôi nghĩ việc đó... tôi nghĩ việc đó là bình thường.
Bear Stearns vẫn đạt AAA 1 tháng trước khi bị phá sản?
- Giống A2 nhiều hơn. - A2?
- Đúng. - Được rồi...
...vậy A2 là vẫn chưa phá sản?
Không phải, đó là 1 điểm đầu tư cao. Điểm đầu tư vững chắc.*
*Ba tổ chức xếp hạng này cách xếp hạng thì cơ bản như nhau nhưng ký hiệu và tên gọi thì có chỗ hơi khác.
Lehman Brothers, A2 cho đến ngày phá sản.
AIG, AA tới ngày trả cạn tiền bảo hiểm.
Fannie Mae và Freddie Mac là AAA, lúc được giải cứu.
Citigroup, Merrill, bọn họ đều đạt điểm đầu tư.
- Sao có thể vậy? - Ồ, đó là một câu hỏi hay đấy.
Một câu hỏi rất hay.
Không có dấu hiệu nào cho thấy chính phủ từng xuống...
...các ban ngành kiểm soát tài chính và nói :
"Đây là việc nghiêm trọng, các anh nắm đến đâu rồi...
không vòng vo, các anh nằm ở đoạn nào?"
À, đầu tiên, về những quan chức đó... Đó là công việc của họ, phải không?
Việc của họ là hiểu rõ xuyên suốt các ban ngành tài chính.
Và họ cũng hiểu rất rõ rằng...
...là càng nhiều phản ứng...,càng nhiều tác động khiến khủng hoảng sẽ trầm trọng hơn.
- Nên... - Xin thứ lỗi, nhưng đó rõ ràng không phải sự thật.
Anh có ý gì khi nói đó không phải sự thật?
Tháng 8 năm 2008...
...sau khi xem các xếp hạng tín dụng của Lehman Brothers...
...Merrill Lynch, AIG...
...ông có nghĩ rằng chúng chính xác?
À, tất nhiên vào thời điểm đó...
...thì rõ ràng các xếp hạng tín dụng trước đó là không chính xác.
- Họ đã bị hạ cấp xếp hạng tín dụng. - Không phải, họ không bị.
Vẫn có công ty nào đó bị hạ cấp trong ngành và giá của cổ phần--
Không phải, tất cả các công ty đó đều vẫn đạt ít nhất là A2...
...cho đến 1 vài ngày trước khi được giải cứu.
Vậy câu trả lời là tôi không biết đủ để trả lời câu hỏi của anh trong vấn đề này.
Quan chức chính phủ Fred Mishkin xin từ chức, có hiệu lực vào ngày 31 tháng 8.
Ông ấy dự định trở lại công tác tại trường đại học kinh doanh Columbia.
Sao ông lại rời Cục Dự Trữ Liên Bang tháng 8 năm 2008...
...giữa thời gian tệ nhất của cuộc khủng hoảng tài chính?
À, tôi...tôi phải duyệt lại 1 quyển sách giáo khoa.
Sự ra đi của ông dẫn đến Cục Dự Trữ bị trống 3 trong số 7 ghế...
...đúng vào lúc nền kinh tế đang cần nhất.
Tôi chắc rằng cuốn sách của ông rất quan trọng và có nhiều người đọc.
Nhưng trong tháng 8 năm 2008...
...có vài chuyện quan trọng hơn đến với thế giới, ông có nghĩ vậy không?
Thứ sáu ngày 12 tháng 9...
...Lehman Brothers bị phá sản...
...và toàn bộ ngành công nghiệp ngân hàng đầu tư chìm xuồng nhanh chóng.
Sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu lâm vào nguy hiểm.
Cuối tuần đó, Henry Paulson và Timothy Geithner...
... chủ tịch Ngân hàng dự trữ liên bang New York của Cục Dự Trữ...
...đã có cuộc họp qua điện thoại khẩn cấp với CEO của các ngân hàng lớn...
...trong nỗ lực nhằm giải cứu Lehman.
Nhưng Lehman không phá sản 1 mình.
Merrill Lynch cũng đang bên bờ vực sụp đổ.
Và chủ nhật đó, nó nhận được lời đề nghị của Bank of America.
Chỉ duy nhất 1 ngân hàng hứng thứ với việc mua lại Lehman là Barclays, một ngân hàng của Anh.
Nhưng các nhà cầm quyền ở Anh yêu cầu một sự đảm bảo tài chính từ phía chính phủ Mỹ.
Paulson đã từ chối.
Cả Lehman và chính quyền liên bang đều không có bất cứ kế hoạch phá sản vào.
Chúng tôi bắt 1 chiếc taxi và đi đến Ngân hàng dự trữ liên bang.
Họ muốn hồ sơ phá sản phải được gửi tới trước nửa đêm...
...ngày 14 tháng 9.
Chúng tôi bị áp lực rằng đây quả là 1 sự kiện kinh khủng...
...và ở góc độ nào đó tôi sử dụng từ Ngày Tận Thế để mô tả...
...và họ tính toán rất kỹ về tầm quan trọng của những điều họ đang đề xuất.
Sự tác động lên thị trường sẽ cực kỳ đặc biệt.
- Ông đã nói thế? - Đúng.
Họ nói họ phải cân nhắc về tất cả những lời nhận xét của chúng tôi...
...và họ vẫn có niềm tin là sẽ ổn định được thị trường...
...và vượt qua khó khăn, đó là điều cần thiết để cho Lehman tiến hành thủ tục phá sản.
-"Ổn định thị trường"? - Đúng.
Đâu là thời điểm bà được cho biết là Lehman sẽ đi đến phá sản?
- Sau khi phá sản. - Sau khi phá sản?
Được rồi.
Và phản ứng của bà khi bà biết điều đó?
"Ôi trời!"
Paulson và Bernanke đã không bàn bạc với chính phủ các nước khác...
...và đã không biết tác động của luật phá sản của các nước bạn.
--nhân viên Lehman Brothers Luân Đôn thu dọn đồ đạc--
Theo luật pháp nước Anh...
...trụ sở Lehman tại Luân Đôn phải bị đóng cửa ngay lập tức.
Nhiều giao dịch bị bỏ dở và có đến hàng ngàn giao dịch như vậy.
Các Quỹ đầu tư phòng hộ có các tài sản hữu hình với Lehman Luân Đôn...
...bất ngờ phát hiện ra nỗi kinh hoàng của họ...
...là họ không thể lấy lại tài sản của mình.
Một trong các điểm của trục xoay đã hỏng.
Và điều đó sẽ tác động phá hoại lên toàn hệ thống.
Quỹ thị trường tiền tệ lâu đời nhất của quốc gia...
...đã mất đi 750 triệu đô la các khoản nợ xấu...
...vì sự phá sản của Lehman Brothers.
Sự phá sản của Lehman cũng dẫn tới 1 sự sụp đổ trong thị trường thương phiếu...
...nơi mà các chi phí hoạt động của rất nhiều công ty phụ thuộc vào...
...ví dụ như là tiền lương.
Có nghĩa là họ phải sa thải bớt nhân viên, họ không thể đảm đương hết mọi bộ phận.*
* Đoạn này liên quan đến kinh doanh thương phiếu khá phức tạp. Có thể hiểu ngắn gọn là nhiều công ty các khoản lương phụ thuộc vào 1 công ty cho vay ngắn hạn, và sẽ trả lại bằng doanh thu trong thời gian ngắn về sau, đều đều như vậy, khi 1 mắt xích của hệ thống bị mất sẽ dẫn đến thay đổi bất thường, nên không đảm bảo được đủ lương cho nhân viên.
Phải dừng hoạt động kinh doanh của bộ phận đó.
Đột nhiên mọi người đứng dậy và nói : "Nghe này, chúng ta nên tin vào điều gì?"
"Không còn gì có thể tin tưởng được nữa rồi."
Cùng tuần đó, AIG nợ những người mua hợp đồng hoán đổi nợ xấu 13 tỷ đô...
...và không có tiền để trả.
AIG là 1 trục xoay khác.
Nếu AIG ngừng quay, anh biết đấy, "tất cả máy bay sẽ ngừng bay".
Ngày 17 tháng 9, chính phủ quốc hữu hóa AIG.
Một ngày sau đó, Paulson và Bernanke đề nghị quốc hội...
...chi 700 tỷ để giải cứu ngành ngân hàng.
Chúng tôi đến cùng nhau...
Họ cảnh báo rằng các lựa chọn khác sẽ dẫn đến 1 cuộc sụp đổ tài chính tàn khốc.
Thật đáng sợ, anh biết đấy, toàn bộ hệ thống bị đóng băng.
Mọi phần của hệ thống tài chính, mọi phần của hệ thống tín dụng.
Không còn ai có thể vay tiền.
Nó giống như là 1 phát đột quỵ của hệ thống tài chính toàn cầu.
"Tôi buộc phải chơi lá bài được chia"
Nhiều thứ tôi đang giải quyết, các bạn biết đấy--
Tôi đang giải quyết hậu quả của những thứ đã hình thành từ nhiều năm trước.
Bộ trưởng Paulson đã nói ra đầy đủ vấn đề.
Tất cả những nguyên nhân cốt lõi gây ra việc này, và chúng rất nhiều...
...ông ấy đã kể tên chúng. Tôi không chắc có nhớ-- - Ông không thẳng thắn về điều đó lắm.
Tôi đang thẳng thắn. Anh đang mong đợi điều gì?
Anh đang tìm kiếm thứ gì mà anh chưa thấy?
Ông ấy là quan chức đã tán thành...
...việc xóa bỏ kiểm soát đối với hợp đồng hoán đổi nợ xấu...
...và cũng nâng giới hạn đòn bẩy cho các ngân hàng đầu tư.
Vậy thì sao?
Ông ấy có nhắc đến điều đó không? Tôi chưa từng nghe thấy ông ấy nhắc đến.
Chúng ta có thể tắt cái này đi 1 lát không?
Henry Paulson từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Khi AIG được giải cứu, một trong những chủ sở hữu hợp đồng hoán đổi nợ xấu...
...dễ nhận thấy nhất là Goldman Sachs...
...đã được trả 61 tỷ đô vào ngày hôm sau.
Paulson, Bernanke và Tim Geithner...
...buộc AIG trả đủ 100% số tiền...
...thay vì thương lượng một mức giá thấp hơn.
Cuối cùng, cuộc giải cứu AIG đã tiêu tốn hết hơn 150 tỷ đô tiền thuế của nhân dân.
160 tỷ đô la đã chảy qua AIG.
14 tỷ trong đó chảy tới Goldman Sachs.
Cũng vào lúc đó, Paulson và Geithne buộc AIG...
...từ bỏ kiện tụng Goldman và các ngân hàng khác vì gian lận.
Không phải có vấn đề khi người chịu trách nhiệm giải quyết khủng hoảng...
...lại là cựu CEO của Goldman Sachs?
Người đóng vai trò rất lớn trong việc gây ra nó.
Công bằng mà nói, thị trường tài chính ngày nay...
...phức tạp đến không ngờ được.
...Và cần cung cấp tiền ngay lập tức...
Ngày 4 tháng 10 năm 2008...
...Tổng thống Bush đã ký dự luật "Gói giải pháp 700 tỷ đô".
Nhưng thị trường chứng khoán thế giới vẫn tiếp tục sụp đổ...
...nỗi sợ hãi về suy thoái toàn cầu giờ đã thành sự thật.
Cơ quan pháp chế tài chính không có việc gì làm ngoài việc dán thông báo "niêm phong"...
...và "tịch thu".
Tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ và Châu Âu nhanh chóng tăng lên đến 10%.
Cuộc suy thoái tăng tốc và trải rộng ra toàn cầu
Tôi đã bắt đầu cảm thấy thật sự hoang mang bởi vì tôi đã không thể đoán trước được...
...là cả thế giới cũng bị suy thoái cùng một tỷ lệ, cùng một thời gian.
Tháng 12 năm 2008...
...General Motors và Chrysle cũng đối mặt với phá sản.
Và khi người tiêu dùng Mỹ cắt giảm chi tiêu...
...các hãng sản suất Trung Quốc bị giảm doanh số trầm trọng.
Hơn 10 triệu lao động di cư ở Trung Quốc bị mất việc làm.
Đến cuối cùng thì người nghèo nhất luôn phải chịu hậu quả nặng nề nhất.
Nhà máy Trung Quốc Đại Quang Tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc
Ở đây, bạn có thể kiếm được nhiều tiền.
Khoảng 70, 80 đô la Mỹ 1 tháng.
JOANNA XU Trước đây là công nhân nhà máy
Làm nông dân ở quê bạn không thể kiếm được nhiều thế.
Những công nhân này, họ gửi tiền lương về quê...
...cho gia đình họ.
Cuộc khủng hoảng đã bắt đầu ở Hoa Kỳ.
Tất cả chúng tôi đều biết nó sẽ tới Trung Quốc.
Một vài nhà máy cố gắng cắt giảm công nhân.
Và một số người trở nên thiếu thốn vì bị mất việc.
Cuộc sống khó khăn hơn.
Chúng tôi đang tăng trưởng 20%.
PATRICK DANIEL Trưởng ban biên tập Tạp chí Singapore Press Holding
Đúng là 1 năm siêu tăng trưởng.
Rồi đột nhiên bị tụt xuống âm 9 trong quý tư.
Xuất khẩu sụt giảm, chúng ta đang nói đến khoảng 30%.
Vậy chúng tôi đã "trúng đòn", anh biết đấy, và "ngã xuống thang". "Bụp".
Ngay cả khi khủng hoảng đã nổ ra, chúng tôi cũng không biết nó lan xa đến đâu...
...hay là mức độ ảnh hưởng của nó.
Chúng tôi vẫn đang hy vọng là sẽ có một phương pháp nào đó...
...cho chúng tôi để có một lá chắn và giảm thiểu thiệt hại trước cơn bão này.
Nhưng hy vọng này không khả thi lắm.
Đây là một thế giới toàn cầu hóa.
Tất cả các nền kinh tế đều đã liên kết với nhau.
Số căn hộ bị tịch thu ở nước Mỹ đã lên tới 6 triệu tính đến đầu năm 2010
Mỗi khi 1 căn nhà bị tịch thu...
...việc đó sẽ ảnh hưởng tới những người sống quanh căn nhà đó.
Bởi vì khi căn nhà được đưa ra thị trường, nó sẽ được bán với giá thấp hơn.
Cõ lẽ trước khi đưa ra thị trường, nó đã không được bảo trì thường xuyên.
Chúng tôi ước tính sẽ có 9 triệu hộ gia đình nữa bị mất nhà.
Chúng tôi ra ngoài vào một buổi cuối tuần để xem những căn nhà được bán.
COLUMBA RAMOS San Jose, California
Chúng tôi thấy 1 căn chúng tôi thích.
Tiền trả góp hàng tháng là 3200 đô la.
Columba Ramos và chồng cô không biết tiếng Anh.
Họ đã bị lừa gạt bởi người môi giới nhà thế chấp, người được thuê bởi 1 kẻ cho vay lãi cao thất đức.
Mọi thứ thật tuyệt vời, căn nhà rất đẹp, tiền trả góp thấp.
Mọi việc giống như...
...chúng tôi vừa trúng xổ số vậy.
Nhưng sự thật đã hiện ra khi tờ thông báo tiền nhà đầu tiên tới.
Tôi cảm thấy rất thương chồng tôi...
...bởi vì anh ấy phải làm việc rất nhiều. Và chúng tôi có 3 đứa trẻ.
"Phố lều trại" Hạt Pinellas, Bang Florida
Những người ở đây đều bị tổn hại bởi kinh tế suy thoái.
ERIC EVANOUSKAS Người tình nguyện, Tổ chức cứu tế của Giáo hội công giáo.
Họ vẫn sống ngày qua ngày, làm đến đâu tiêu đến đó.
...và không may là việc đó dẫn đến đây.
Thất nghiệp bạn không thể trả tiền trả góp nhà, trả góp xe.
Tôi từng là lái xe cẩu gỗ.
STEVEN A. STEPHEN Công nhân xây dựng.
Và họ đóng cửa tất cả các khu khai thác, đóng cửa nhà máy cưa.
Nên tôi chuyển xuống đây làm xây dựng.
Và rồi nghề xây dựng cũng bị ngừng, nên...
Cuộc sống rất khắc nghiệt. Có rất nhiều người phải ra đây.
Anh sẽ sớm thấy nhiều lều hơn thế này bởi vì...
...hiện giờ khắp nơi không có việc làm.
PHẦN IV: GIẢI TRÌNH TRÁCH NHIỆM
Khi công ty làm tốt, chúng tôi làm tốt.
Khi công ty làm không tốt, thưa ngài, chúng tôi làm không tốt.
Những người đã phá hủy chính công ty của họ...
...và đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng...
...bước ra khỏi đống đổ nát với tài sản cá nhân còn nguyên vẹn.
Năm lãnh đạo cao nhất của Lehman Brothers kiếm được hơn 1 tỷ đô la...
...giữa các năm 2000 và 2007.
Và khi ngân hàng của họ bị phá sản, họ vẫn được giữ tất cả số tiền đó.
Hệ thống đã hoạt động.
Rất vô nghĩa khi cho vay một khoản mà chắc chắn sẽ vỡ nợ, bởi vì chúng tôi sẽ phá sản.
Họ phá sản, người mượn tiền phá sản, toàn khu vực phá sản và chúng tôi phá sản.
CEO của Countrywide, Angelo Mozilo...
...kiếm được 470 triệu đô giữa các năm 2003 và 2008.
140 triệu đến từ việc bán lại cổ phiếu Countrywide của ông ấy...
...trong 12 tháng trước khi công ty bị phá sản.
Cơ bản tôi cho rằng ban giám đốc chịu trách nhiệm khi 1 công việc kinh doanh thất bại.
Họ chịu trách nhiệm thuê, sa thải CEO...
...và giám sát những quyết định chiến lược lớn.
Vấn đề của các ban giám đốc kiểu Mỹ là cái cách thành viên ban được lựa chọn.
Anh biết đấy, thành viên của ban trong nhiều trường hợp lại được chọn bởi CEO.
Ban giám đốc và hội đồng thù lao...
...là 2 thành phần quan trọng nhất trong việc quyết định lương thưởng...
...của các giám đốc điều hành.
Ông nghĩ thế nào về hiệu quả công việc của họ trong hơn 10 năm qua?
À, tôi nghĩ nếu anh nhìn theo góc độ đó. Tôi sẽ cho họ điểm B, bởi vì...
- Điểm B. - Đúng, điểm B.
- Không phải điểm F? - Không phải F, không phải F.
Stan O'Neal, CEO của Merrill Lynch...
...cá nhân nhận được 90 triệu đô trong 2 năm 2006 và 2007.
Sau khi đưa công ty của ông ta tới chỗ thất bát...
...ban giám đốc đã cho phép ông ta được từ chức...
...và ông ta nhận được 161 triệu đô la tiền trợ cấp thôi việc.
Thay vì bị sa thải, Stan O'Neal được phép xin từ chức...
...và đem theo 151 triệu đô.
Đó là quyết định của ban giám đốc.
Ông cho điểm thế nào với quyết định đó của họ?
Đó là 1 vụ khó, tôi không biết cho điểm B có thích hợp không nữa.
Người kế vị O'Neal, John Thain nhận được 87 triệu tiền thưởng năm 2007.
Và tháng 12 năm 2008...
...2 tháng sau khi được giải cứu bởi tiền thuế của nhân dân Mỹ...
...Thain và ban giám đốc của Merrill phân phát hàng tỷ đô la tiền thưởng.
Tháng 3 năm 2008, bộ phận sản phẩm tài chính của AIG (AIGFP)...
...mất 11 tỷ đô la.
Thay vì bị sa thải, Joseph Cassano, giám đốc của AIGFP...
...được giữ lại như 1 nhà tư vấn với mức lương 1 triệu đô la 1 tháng.
Ông muốn chắc chắn rằng các cựu lãnh đạo và nhân viên ở AIGFP...
...mà chúng tôi giữ lại là vì kiến thức chuyên môn của họ?
Tôi đã tới dự một bữa tối rất thú vị...
...được Hank Paulson sắp đặt, vào khoảng hơn 1 năm trước...
...với 1 vài quan chức và 1 vài CEO...
...đến từ những ngân hàng lớn nhất nước Mỹ.
Và cũng đủ ngạc nhiên khi nghe các quý ông đó bàn luận:
"Chúng ta đã quá tham lam, nên chúng ta có một phần trách nhiệm", tốt thôi.
Sau đó họ quay qua Bộ trưởng Bộ Ngân Khố và nói :
"Ông nên tăng cường kiểm soát. Chúng tôi quá tham lam, chúng tôi không thể tránh khỏi nó được...
...chỉ có 1 cách tránh khỏi nó là tăng cường kiểm soát."
Tôi đã hỏi rất nhiều người trong ngân hàng về câu hỏi này...
...bao gồm cả những người rất thâm niên.
Và đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy có người nói rằng...
...họ muốn các khoản thu nhập của họ bị kiểm soát.
Đúng, vì lúc đó là thời điểm họ đang lo ngại.
Và sau đó, khi giải pháp cho sự khủng hoảng bắt đầu xuất hiện...
...thì lúc đó cõ lẽ họ lại đổi ý.
Ở nước Mỹ, giờ đây ngành ngân hàng trở nên lớn hơn, hùng mạnh hơn...
...và tập trung hơn bao giờ hết.
Chỉ còn vài ngân hàng cạnh tranh trong ngành.
Nhiều ngân hàng nhỏ bị sát nhập vào những ngân hàng lớn.
J.P. Morgan còn trở nên lớn hơn trước kia.
J.P. Morgan tiếp nhập Bear Stearns đầu tiên và sau đó là WaMu.
Bank of America tiếp nhập Countrywide và Merrill Lynch.
Wells Fargo tiếp nhập Wachovia.
Sau cuộc khủng hoảng, ngành công nghiệp tài chính...
...bao gồm cả "Bàn tròn tài chính"...
...nỗ lực làm việc hơn bao giờ hết để chống cải cách.
Lĩnh vực tài chính có 3000 nhà vận động hành lang hoạt động...
...nhiều hơn 5 lần số thành viên của Quốc Hội.
Ông có nghĩ ngành công nghiệp dịch vụ tài chính...
...có thừa ảnh hưởng chính trị trong nước Mỹ không?
Không, tôi nghĩ rằng mọi người trong đất nước này...
...đều có tiếng nói ở đây, ở Washington này.
Và ông nghĩ mọi phân đoạn xã hội ở nước Mỹ...
...đều bình đẳng và công bằng tiếp cận được với hệ thống?
Là anh có thể đi vào bất cứ phòng họp Quốc Hội nào anh thích. Đúng, tôi nghĩ vậy.
Ai cũng có thể đi vào phòng họp Quốc Hội. Nhưng không phải ai cũng có thể nhất thiết...
...viết séc cho hoạt động hành lang, và tham dự vào...
...các "đóng góp chính trị" ở mức mà ngành công nghiệp tài chính của các ông làm.
Giữa các năm 1998 và 2008...
...ngành công nghiệp tài chính chi hơn 5 tỷ đô la...
...cho các hoạt động hành lang và chiến dịch đóng góp chính trị.
Và sau cuộc khủng hoảng họ còn chi nhiều tiền hơn nữa.
Ngành công nghiệp tài chính cũng áp dụng các tác động...
...tinh vi hơn vượt quá kiến thức của đa số nhân dân Mỹ.
Nó đã làm mục nát bản thân ngành nghiên cứu kinh tế.
Chính sách "gỡ bỏ kiểm soát" có rất nhiều nhà kinh tế học và trí thức ủng hộ...
...bởi vì người ta sử dụng nó để mưu lợi cho bản thân mình.
Ngành kinh tế học là nguồn gốc chính cho những ảo tưởng đó.
Từ thập niên 80, các học giả kinh tế học...
...là những người bênh vực chính sách gỡ bỏ kiểm soát...
...và họ đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành các chính sách của chính phủ Mỹ.
Chỉ 1 số ít các chuyên gia kinh tế cảnh báo về khủng hoảng.
Và ngay cả sau cuộc khủng hoảng, nhiều người trong số họ vẫn phản đối cải cách.
Những người dạy những thứ này hướng tới việc được trả nhiều tiền...
...bằng việc cố vấn.
Giảng viên trường kinh doanh không sống bằng lương dạy học.
Họ sống rất, rất khá giả.
Trong 10 năm trở lại đây, ngành công nghiệp dịch vụ tài chính...
MARTIN FELDSTEIN Giáo sư kinh tế học, đại học Harvard
...đã đóng góp chính trị ở nước Mỹ vào khoảng 5 tỷ đô.
Đó là rất nhiều tiền.
- Điều đó không làm ông bạn tâm? - Không.
Martin Feldstein là 1 giáo sư tại trường Hardvard...
...và là một trong những nhà kinh tế học xuất sắc nhất thế giới.
Khi còn làm trưởng ban cố vấn kinh tế của tổng thống Reagan...
...ông là người đã xây dựng chính sách gỡ bỏ kiểm soát.
Và từ năm 1988 tới năm 2009...
...ông có tên trong ban giám đốc của cả AIG...
...và Bộ phận Sản phẩm tài chính AIG (AIGFP)...
...với mức lương hàng triệu đô la.
Ông có hối tiếc nào về việc ngồi chung thuyền với AIG không?
Tôi không có bình luận gì. Không, tôi không hối tiếc khi làm việc tại AIG.
- Không? - Tôi có thể nói tuyệt đối không.
Được rồi.
Ông có hối tiếc nào về những quyết định của AIG không?
Tôi không thể nói gì thêm về AIG nữa.
Tôi đã dạy tại Northwestern ở Chicago, Harvard và Columbia.
Glenn Hubbard là chủ nhiệm khoa của trường kinh doanh Columbia...
...và là chủ tịch của Hội đồng cố vấn kinh tế...
...dưới thời tổng thống George W. Bush.
Ông có nghĩ ngành công nghiệp dịch vụ tài chính...
...có quá nhiều sức mạnh chính trị ở nước Mỹ?
Tôi không nghĩ vậy. Không. Anh tất nhiên không thể gây ấn tượng kiểu đó...
...bằng cách châm những cú mà họ thường xuyên nhận được ở Washington đâu.
Rất nhiều nhà học thuật lỗi lạc lặng lẽ làm giàu...
...trong khi giúp ngành công nghiệp tài chính định hướng công khai hạ viện nghị luận...
...và chính sách chính phủ.
Các tổ chức tư vấn Analysis Group, Charles River Associates...
...Compass Lexecon...
...và Law and Economics Consulting Group...
...điều hành 1 ngành công nghiệp triệu đô...
...là cung cấp các chuyên gia học thuật "cho thuê".
Hai người từng sử dụng các dịch vụ này...
...là Ralph Cioffi và Matthew Tannin
...hai nhà quản lý quỹ đầu tư Bear Steams bị kiện gian lận trái khoán.
Sau khi thuê tổ chức Analysis Group, cả hai đã được trắng án.
Glenn Hubbard được trả 100,000 đô cho việc làm chứng trong lời biện hộ của họ.
Ông có nghĩ trong "đạo đức kinh tế" hiện nay có vấn đề "tư lợi trong học thuật" không?
Tôi không hiểu ý anh lắm.
Ông có nghĩ rằng trong ngành kinh tế học, 1 số ít các nhà học thuật...
...sử dụng kiến thức chuyên môn và vị trí của mình cho những lợi ích mà...?
Tôi hiểu điều anh đang nói. Tôi cho là không phải thế.
Hầu hết các nhà kinh tế học đều không phải là doanh nhân giàu có.
Hubbard kiếm được 250,000 đô la 1 năm khi là thành viên ban giám đốc của Metlife...
...và trước lúc đó là ở Capmark...
...một công ty cho vay thế chấp lớn trong thời kỳ bong bóng...
...và đã bị phá sản năm 2009.
Ông ta cũng tư vấn cho Nomura Securities...
...tập đoàn tài chính KKR và rất nhiều công ty tài chính khác.
Laura Tyson, người từ chối phỏng vấn trong bộ phim này...
...là một giáo sư của trường đại học California tại Berkeley.
Bà ấy từng là chủ tịch của Hội đồng cố vấn kinh tế...
...sau đó là giám đốc của Hội đồng Kinh tế Quốc gia dưới thời tổng thống Clinton.
Sau khi rời khỏi chính phủ, bà ấy gia nhập ban giám đốc của Morgan Stanley...
...với mức lương 350,000 đô la 1 năm.
Ruth Simmons, chủ tịch trường đại học tư thục Brown...
... kiếm được hơn 300,000 đô la 1 năm khi ở trong ban giám đốc của Goldman Sachs.
Larry Summers, bộ trưởng Bộ Ngân Khố, người đóng vai trò quan trọng...
...trong việc gỡ bỏ kiểm soát phái sinh, từng làm chủ tịch của trường Harvard từ 2001.
Trong thời gian ở Harvard, ông ta kiếm được hàng triệu đô la tiền tư vấn cho các Quỹ phòng hộ...
...và hàng triệu đô khác tiền diễn thuyết, phần lớn đều từ các ngân hàng đầu tư.
Theo báo cáo thu nhập của ông ấy cho chính phủ, thu nhập ròng của Summers...
...nằm trong khoảng 16.5 đến 39.5 triệu đô la.
Frederic Mishkin, người đã trở về trường kinh doanh Columbia...
...sau khi rời khỏi Cục Dự Trữ liên bang, đã báo cáo khoản thu nhập ròng...
...của ông ấy nằm trong khoảng từ 6 đến 17 triệu đô la.
Năm 2006, ông là đồng tác giả của bài nghiên cứu về hệ thống tài chính của Ai-xơ-len.
"Ai-xơ-len là một đất nước tiến bộ..."
"...với 1 thể chế tuyệt vời, tham nhũng thấp, pháp quyền."
"Nền kinh tế áp dụng tự do hóa tài chính..."
"...trong sự quản lý và giám sát thận trọng và mạnh mẽ."
Và đó là một sự nhầm lẫn, lẽ ra phải là...
...sự quản lý và giám sát ở Ai-xơ-len không được mạnh mẽ...
...trong giai đoạn này-- - Điều gì khiến ông nghĩ vậy?
Tôi nghĩ, người ta làm việc với những thông tin mình có...
...và nói chung, bề ngoài cho thấy Ai-xơ-len có thể chế rất tốt.
- Đó là một đất nước tiến bộ-- - Ai nói với ông như vậy?
- Ông đã làm những nghiên cứu gì? - Bạn nói chuyện với mọi người..
Bạn tin cậy ngân hàng trung ương, nơi đã làm những nghiên cứu này.
Rõ ràng là...
- Tại sao lại tin tưởng một ngân hàng trung ương? - À, chuyện đó...
Bởi vì mọi người đều làm việc với thông tin họ có.
- Ông được trả bao nhiêu khi viết nó? - Tôi được trả...
Tôi nghĩ con số đã được công khai rồi.
Frederic Minshkin được trả 124,000 cho bài viết của mình bởi Phòng thương mại Ai-xơ-len
Trong bản tóm tắt quá trình công tác của ông, nhan đề của bài viết này đã thay đổi...
...từ "Tài chính ổn định ở Ai-xơ-len" thành "Tài chính bất ổn định ở Ai-xơ-len".
À, tôi không biết việc đó. Dù nó có vậy-- Đó có lẽ là lỗi đánh máy, là lỗi đánh máy.
Tôi nghĩ rằng, những chuyện đó đã được công khai nếu...
...bất kỳ khi nào có ai đó nghiên cứu một đề tài...
...và họ khám phá ra là có bất kỳ xung đột tài chính nào với nghiên cứu đó.
Nhưng tôi nhớ là, không có chính sách nào hỗ trợ điều đó.
Tôi không nghĩ là có người lại không làm vậy, tôi nói về việc đưa nó lên mặt báo.
Như vậy sẽ có sự công nhận về ý nghĩa chuyên môn dù việc đó thất bại.
Tôi chưa thấy một nơi nào mà tiền công trả cho bài viết học thuật...
...như của ông lại do Phòng thương mại Ai-xơ-len trả.
- Không, tôi không-- Anh biết đấy. - Được rồi.
Richard Portes, nhà kinh tế học nổi tiếng nhất nước Anh...
...và là 1 giáo sư tại trường kinh doanh Luân Đôn...
...cũng nhận được tiền hoa hồng của Phòng thương mại Ai-xơ-len...
...để viết 1 bản báo cáo ca ngợi ngành tài chính Ai-xơ-len.
Ngân hàng của họ tính thanh khoản rất cao.
Họ kiếm ra tiền trên sự mất giá của đồng Krona.
Đó là những ngân hàng rất mạnh.
Thị trường trái phiếu của họ được bảo đảm trong nhiều năm tới.
- Đó là những ngân hàng hoạt động tốt - Cám ơn ông rất nhiều...
Giống như Mishkin, bản báo cáo của Portes không cho biết là tiền thù lao của ông ấy...
...được phòng Thương mại Ai-xơ-len trả.
Harvard có yêu cầu công khai về tài chính "thu nhập ngoài luồng" không?
JOHN CAMPBELL Trưởng khoa kinh tế học, Hardvard
Tôi không hiểu câu hỏi.
Ông có yêu cầu mọi người báo cáo về các khoản tiền nhận được...
...từ các hoạt động bên ngoài không? - Không.
Ông không thấy đó là 1 vấn đề sao?
Tôi chưa thấy tại sao nên yêu cầu.
Martin Feldstein trong ban giám đốc của AIG...
....Laura Tyson trong ban giám đốc của Morgan Stanley...
...Larry Summers thu nhập 10 triệu đô tiền tư vấn cho các công ty dịch vụ tài chính.
Không liên quan?
Đúng.
Đúng. Về cơ bản là không có liên quan.
Ông đã viết một số lượng lớn các bài báo, về hàng loạt các chủ đề rộng rãi.
Ông chưa bao giờ nhận thấy và điều tra về mối nguy cơ...
...của các hợp đồng hoán đổi nợ xấu không được kiểm soát?
Tôi chưa bao giờ.
Cùng câu hỏi với việc quan tâm tới lương điều hành?
Quy định về quản trị doanh nghiệp?
Tác động của đóng góp chính trị?
Tôi không biết là có thể nói thêm được gì về các chủ đề đó.
Tôi đang xem bản tóm tắt quá trình công tác của ông.
Xem ra tôi thấy ông có khá nhiều các hoạt động bên ngoài...
...là tư vấn và giám đốc lâm thời...
...trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính.
Có phải ông không được hòa thuận với những người đó lắm?
Theo tôi biết thì tôi không nghĩ rằng khách hàng tôi tư vấn có tên trên bản tóm tắt của tôi.
- Nên tôi không biết. - Khách hàng của ông là ai?
Tôi không cho là phải thảo luận việc đó với anh.
Được rồi.
Thực ra, anh còn vài phút nữa và cuộc phỏng vấn chấm dứt.
Ông có tư vấn cho công ty dịch vụ tài chính nào không?
- Câu trả lời là tôi có - Và...?
Và--Nhưng tôi không muốn nói vào chi tiết.
Họ có sở hữu cả các công ty dịch vụ tài chính khác?
Có thể.
Ông không nhớ?
Đây không phải là thẩm vấn, "thưa sỹ quan". Tôi đã đủ lịch sự khi dành thời gian cho anh.
Giờ tôi thấy thật là sai lầm. Nhưng anh có thêm 3 phút.
Hãy tận dụng cho câu hỏi tốt nhất của anh.
Năm 2004, thời điểm đỉnh cao của bong bóng...
...Glenn Hubbard viết một bài báo rất nổi tiếng cùng với William C. Dudley...
...nhà kinh tế trưởng của Goldman Sachs.
Trong bài báo, Hubbard ca ngợi tín dụng phái sinh...
...và chuỗi chứng khoán hóa...
...là chúng cải thiện nguồn cung cấp vốn...
...và nâng cao tính ổn định tài chính.
Ông ta viết về giảm trừ tính bất ổn trong nền kinh tế...
...và cho rằng các đợt suy thoái đã trở nên thưa hơn và nhẹ nhàng hơn.
Tín dụng phái sinh bảo vệ ngân hàng chống lại mất mát...
...và giúp phân phối rủi ro.
Một nhà nghiên cứu thuốc đã viết một bài báo nói rằng:
" Để trị bệnh đó, bạn phải uống thuốc này"
Theo đó 80% thu nhập cá nhân của bác sỹ...
...đến từ các hãng sản xuất các loại thuốc. Ông thấy việc này thế nào?
Tôi nghĩ, tất nhiên là quan trọng khi phơi bày...
À, tôi nghĩ chuyện đó cũng có chút khác biệt với...
...vấn đề mà chúng ta đang nói ở đây bởi vì...
Hai chủ tịch trường đại học Harvard và trường đại học Columbia từ chối bình luận về vấn đề tư lợi trong học thuật.
Cả hai đều từ chối phỏng vấn trong bộ phim này.
Vậy ông nghĩ gì về mối liên hệ giữa việc này và "đạo đức kinh tế"?
À, ý tôi là, không có sự xác đáng cho bất kỳ việc gì.
Và thực ra, tôi nghĩ nó là 1 phần--
Nó là 1 phần quan trọng của vấn đề.
PHẦN V: HIỆN NAY CHÚNG TA Ở ĐÂU
Sự lớn mạnh của ngành tài chính nước Mỹ...
...góp phần trong một sự thay đổi lớn ở Mỹ.
Từ thập niên 80, nước Mỹ đã trở thành một xã hội mất cân bằng hơn...
...và sự thống trị về kinh tế đã bị đe dọa.
Các công ty như General Motors, Chrysler và U.S. Steel...
...vốn là hạt nhân của nền kinh tế Mỹ...
...dưới sự quản lý kém cỏi đã bị tụt lại phía sau các đối thủ cạnh tranh nước ngoài.
Và khi những đất nước như Trung Quốc mở cửa nền kinh tế của họ...
...các công ty Mỹ đã chuyển việc làm ra nước ngoài để tiết kiệm tiền.
Trong nhiều năm, 660 triệu lao động...
...trong thế giới các nước phát triển được ngăn cách hiệu quả khỏi sự cạnh tranh...
...từ lực lượng lao động phổ thông khác trên khắp hành tinh này.
Đột nhiên "bức màn tre" và "bức màn sắt" được vén lên*...
*Bức màn sắt (Iron Curtain) là chỉ giới hạn ngoại giao giữa hai khối Đông và Tây Âu. Bức màn tre (Bamboo Curtain) là ở vài khu vực Châu Á. Ở đây hiểu theo nghĩa rộng hơn.
...và bạn có thêm 2.5 tỷ lao động cạnh tranh.
Các công nhân nhà máy ở Mỹ bị tạm nghỉ việc khoảng 10 ngàn người.
Các cơ sở sản xuất của chúng ta bị hủy hoại theo nghĩa đen...
...trong khoảng thời gian vài năm.
Trong khi ngành sản suất sụt giảm, thì 1 ngành công nghiệp khác lại nổi lên.
Nước Mỹ dẫn đầu thế giới về công nghệ thông tin...
...ngành có công việc lương cao và dễ tìm.
Nhưng những công việc này đòi hỏi phải được đào tạo.
Và đối với những người Mỹ bình thường thì trường đại học là ngoài tầm với.
Trong khi các trường đại học tư thục tiếng tăm như Harvard nhận được cả tỷ đô tiền ủng hộ...
...các quỹ tài trợ cho trường công đang co lại và học phí thì tăng lên.
Học phí của đại học công lập California...
...đã tăng từ 650 đô trong thập niên 70 lên hơn 10,000 đô vào năm 2010.
Yếu tố quan trong nhất quyết định một người Mỹ có vào học đại học không...
...là anh ta có thể có thể kiếm ra tiền trả học phí hay không.
Trong lúc đó, chính sách thuế của Mỹ thay đổi mang sự ưu đãi cho người giàu.
Khi lần đầu tiên đến văn phòng, tôi đã nghĩ thuế là quá cao, và đúng vậy.
Sự thay đổi đáng chú ý nhất là 1 loạt cắt giảm thuế...
...được thiết kế bởi Glenn Hubbard, lúc đó đang làm...
...trưởng ban cố vấn kinh tế cho tổng thống Bush.
Tổng thống Bush đột ngột giảm thuế cho các khoản lợi nhuận đầu tư,...
...lãi cổ tức, và miễn thuế cho tài sản thừa kế.
Chúng ta đã có một kế hoạch toàn diện, khi hành động đó...
...đã để lại 1,100 tỷ đô la cho những người công nhân Mỹ...
...các gia đình, các nhà đầu tư, và chủ các doanh nghiệp nhỏ.
Hầu hết lợi ích của việc cắt giảm thuế đó đều hướng tới 1% những người giàu nhất nước Mỹ.
Và nhân tiện, nó là viên gạch móng đầu tiên...
...trong chính sách phục hồi kinh tế của chúng ta.
Khoảng cách giàu nghèo ở nước Mỹ hiện nay...
...cao hơn bất cứ đất nước phát triển nào khác.
Các gia đình ở Mỹ phản ứng với những thay đổi đó theo 2 cách:
Cách làm việc nhiều giờ hơn, và cách dấn thân vào nợ nần.
Khi tầng lớp trung lưu bị tụt lùi ngày càng xa hơn...
...đã có một phản ứng chính trị chữa cháy...
...bằng cách làm cho vay nợ trở nên dễ dàng hơn.
Bạn không cần phải ở trong 1 căn nhà tồi tàn.
Người thu nhập thấp cũng có thể mua 1 căn nhà tốt như những người khác.
Các gia đình ở Mỹ đã vay tiền để mua nhà, mua xe...
...chăm sóc sức khỏe, và học phí của con cái họ.
Những người ở khu vực 90% dân số thu nhập thấp...
...bị mất đất đai của họ giữa các năm 1980 và 2007.
Và tất cả đều rơi vào tay 1% những người giàu nhất.
Lần đầu tiên trong lịch sử, thường dân nước Mỹ...
...ít học hành hơn, và cũng ít phát đạt hơn cha mẹ của họ.
Kỷ nguyên của sự tham lam và vô trách nhiệm của Phố Wall và của Washington...
...đã dẫn chúng ta tới khủng hoảng tài chính...
...nghiêm trọng như bất kỳ cuộc khủng hoảng nào chúng ta từng đối mặt...
...kể từ sau cuộc Đại Suy Thoái.
Khi cuộc khủng hoảng tài chính nổ ra ngay trước cuộc tổng tuyển cử 2008...
...Barack Obama đã chỉ ra là sự tham lam của Phố Wall...
...và sự yếu kém trong kiểm soát là ví dụ cho những thứ cần phải thay đổi ở nước Mỹ.
Sự thiếu giám sát Washington và Phố Wall...
...đích xác là điều đã mang chúng ta tới tình trạng này.
Sau khi nhậm chức, Obama phát biểu cần phải cải cách ngành công nghiệp tài chính.
Chúng ta muốn một bộ máy kiểm soát rủi ro, tăng thêm nhu cầu về vốn.
Chúng ta cần một tổ chức bảo vệ tài chính cho người tiêu dùng.
Chúng ta cần phải thay đổi "văn hóa Phố Wall".
Nhưng cuối cùng khi ban hành vào giữa năm 2010...
...chính sách cải cách tài chính của tổng thống rất yếu ớt.
Và trong những khu vực trọng điểm, bao gồm các tổ chức xếp hạng tín dụng...
...vấn đề vận động hành lang, vấn đề tiền thưởng...
...không có giải pháp nổi bật nào được đề xuất.
Bài nói chuyện của Obama nhắc đến "ban hành cải cách"...
...phản ứng của tôi, nếu chỉ diễn đạt trong 1 từ sẽ là "ha".
Có rất ít cải cách.
Sao vậy?
Vì đó là "chính phủ Phố Wall".
Obama đã chọn Timothy Geithner làm Bộ trường Bộ Ngân Khố.
Geithner từng là chủ tịch ngân hàng dự trữ liên bang New York....
...trong thời gian khủng hoảng, và đóng vai trò chủ chốt trong quyết định...
...trả đủ Goldman Sachs 100% số tiền họ cược...
...cho sự đi xuống của các khoản nợ thế chấp.
Khi Tim Geithner phát biểu...
...trong lễ nhậm chức Bộ trưởng Bộ Ngân Khố...
...ông ta đã nói: "Tôi chưa bao giờ giữ chức vụ điều tiết."
Câu đó đối với tôi nghĩa là ông ấy đã không hiểu...
...công việc của một chủ tịch ngân hàng dự trữ liên bang New York.
Tim Geithner từ chối trả lời phỏng vấn trong bộ phim này.
Chủ tịch mới của Ngân hàng dự trữ liên bang New York là William C. Dudley...
...cựu kinh tế trưởng của Goldman Sachs...
...người cùng với Glenn Hubbard viết bài báo ca ngợi chứng khoán phái sinh.
Chánh văn phòng của Geithner là Mark Patterson...
...nguyên là 1 nhà vận động hành lang cho Goldman.
Và 1 trong những cố vấn cao cấp là Lewis Sachs...
...giám đốc của Tricadia, một công ty dính líu nặng nề...
...tới việc cược chống lại các khoản nợ thế chấp được họ bán ra.
Cho chức chủ tịch Ủy Ban Giao Dịch Hàng Hóa Tương Lai...
...Obama chọn Gary Gensler, 1 cựu lãnh đạo của Goldman Sachs...
...người đã giúp đỡ trong việc xóa bỏ kiểm soát phái sinh.
Để điều hành Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái...
...Obama chọn Mary Schapiro, cựu CEO của FINRA...
...cơ quan giám sát độc lập của ngành ngân hàng đầu tư.
Chánh văn phòng của Obama, Rahm Emanuel...
...từng kiếm được 320,000 khi làm việc trong ban giám đốc của Freddie Mac.
Cả Martin Feldstein và Laura Tyson đều là thành viên...
...Ban cố vấn phục hồi kinh tế của Obama.
Và trưởng ban cố vấn kinh tế của Obama là Larry Summers.
Hầu hết các cố vấn kinh tế cao cấp đó...
...đều là những nhân vật góp phần gây ra những điều này.
Khi biết rõ là Summers và Geithner...
...vẫn giữ một vai trò lớn khi là cố vấn...
...tôi biết là mọi việc sẽ vẫn như cũ.
Tổng thống Obama giữ nguyên việc không kiểm soát tiền thưởng của ngân hàng...
...ngay cả khi các quốc gia khác đã có hành động.
Tôi nghĩ ngành công nghiệp tài chính là 1 ngành công nghiệp dịch vụ.
Nó nên phục vụ người khác trước khi phục vụ bản thân.
Tháng 9 năm 2009, Christine Lagarde...
...và Bộ trưởng tài chính của các nước giàu như Thụy Điển, Hà Lan...
...Lúc-xăm-bua, Ý, Tây Ban Nha và Đức...
...và cả nước Mỹ, tổ chức hội nghị G20...
...để đưa ra các quy chế kiểm soát khắt khe các khoản thưởng của ngân hàng.
Và trong tháng 6 năm 2010...
...Nghị Viện Châu Âu đã ban hành những điều chỉnh thích hợp.
Tổng thống Obama không có sự hưởng ứng nào.
Các chính trị gia chỉ tạm thời mang đến 1 chút lóe sáng, rồi mọi việc lại trở lại như cũ.
Chính vì vậy tôi tái bổ nhiệm ông ấy...
...làm chủ tịch Cục Dự Trữ liên bang. Cám ơn rất nhiều, Ben.
Năm 2009, Barack Obama tái bổ nhiệm Ben Bernanke.
Cám ơn ngài Tổng thống.
Tới giữa năm 2010, không một lãnh đạo cao cấp nào của các công ty tài chính...
...bị khởi tố, hoặc ngay cả bị bắt.
Không một ủy viên công tố nào nhận được cáo trạng.
Không một công ty nào bị khởi tố...
...vì gian lận chứng khoán hay gian lận sổ sách.
Tổng thống Obama không có một nỗ lực nào...
...nhằm thu hồi các khoản thưởng...
...đã được trao cho các nhà lãnh đạo trong giới tài chính suốt thời kỳ bong bóng.
Tôi tất nhiên đã nghĩ đến những vụ bê bối có thể chống lại...
...vài trong số lãnh đạo cao cấp của Countrywide, như là Mozilo.
Tôi cũng xem xét Bear Stearns, Goldman Sachs,...
...Lehman Brothers và Merrill Lynch.
- Khởi tố hành vi trái đạo đức? - Đúng.
- Liên quan đến-- - Đúng. Những thứ này rất khó để thắng...
...nhưng tôi nghĩ vẫn có thể thắng nếu như tìm được ai đó nói ra sự thật.
Trong một ngành công nghiệp, nơi mà ma túy được sử dụng,..
...mua dâm và viết hóa đơn chi phí kinh doanh...
...xảy ra trên quy mô toàn ngành...
...thì không khó để khiến người ta nói ra điều gì đó, nếu như bạn muốn.
Họ đưa ra 1 thỏa thuận về lời khai trước tòa, và tôi nhận lời.
Họ không quan tâm đến sổ sách của tôi.
Họ không quan tâm đến bất cứ thứ gì.
- Họ không quan tâm đến sổ sách của cô? - Đúng, chính xác.
Sẽ tốt hơn nếu bạn không sử dụng những tệ nạn cá nhân của một người...
...trong bối cảnh 1 vụ Phố Wall, để khiến họ đầu hàng.
Có lẽ sau một biến cố lớn mà ta trải qua, mọi người sẽ tự đánh giá lại mọi việc.
Tôi không phải là người đưa ra phán xét cho điều đó.
Công tố viên liên bang đã rất hào hứng khi sử dụng bê bối trong đời tư của Eliot Spitzer để buộc ông ta phải từ chức năm 2008.
Họ không cho thấy sự hăng hái tương tự với các vụ việc liên quan tới Phố Wall.
Ông đến đây hôm nay để nói với chúng tôi: "Chúng tôi rất tiếc, chúng tôi không cố ý"
"Chúng tôi sẽ không tái phạm, hãy tin chúng tôi"
Vậy, tôi có vài người trong tập thể cử tri của tôi...
...mà thực ra đã cướp vài ngân hàng của các ông.
Và họ cũng nói điều tương tự.
Họ xin lỗi, họ không cố ý. Họ sẽ không tái phạm nữa.
Năm 2009, khi tỷ lệ thất nghiệp cao nhất trong vòng 17 năm qua...
...Morgan Stanley trả lương thưởng cho nhân viên hơn 14 tỷ đô...
...và Goldman Sachs là 16 tỷ đô.
Năm 2010 tiền thưởng còn cao hơn.
Tại sao một kỹ sư tài chính lại được trả công...
...cao hơn từ 4 tới 100 lần so với 1 kỹ sư thực thụ?
Một kỹ sư thực thụ xây những cây cầu.
Một kỹ sư tài chính xây những giấc mơ.
Và, anh biết đấy, khi những giấc mơ đó trở thành ác mộng...
...thì người khác lại phải trả giá cho nó.
Trong vài thập niên...
...hệ thống tài chính Mỹ đã ổn định và an toàn.
Nhưng sau đó vài thứ đã thay đổi.
Ngành công nghiệp tài chính quay lưng lại với xã hội...
...làm mục nát hệ thống chính trị...
...và đẩy nền kinh tế thế giới vào trong khủng hoảng.
Với một cái giá khổng lồ, chúng ta đã thoát khỏi thảm họa
...và bắt đầu hồi phục.
Nhưng những con người và cơ quan gây ra thảm họa này vẫn còn nắm quyền...
...và đó là điều cần thay đổi.
Họ sẽ nói với chúng ta là chúng ta cần họ...
...và những điều họ làm thì quá phức tạp đối với chúng ta để hiểu.
Họ sẽ nói với chúng ta, nó sẽ không xảy ra lần nữa.
Họ sẽ chi hàng tỷ đô la để đấu tranh chống lại việc cải cách.
Dù không dễ dàng.
Nhưng có những điều xứng đáng để chiến đấu!
17\05\2012 Hank9000000@yahoo.com